ΙΣΤΟΡΙΚΑ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ [1]

Ανανέωση σελίδας: 16.07.2010

 

1974: Τουρκική εισβολή στην Κύπρο

Μνήμες και σκέψεις

«Κι η Ελλάδα, τελευταίος θάμνος στον γκρεμό»

Του Δρ. Νίκου Ιωάννου [Ιούλιος 2010]

Οι επετειακές δηλώσεις και εκδηλώσεις συνήθως είναι φορτισμένες με το στοιχείο της υπερβολής. Επειδή ακούμε και λέμε συχνά τις λέξεις γιορτή και εορτάζω, θάθελα να μείνω λίγο σ’ αυτές. Και να ψάξουμε να βρούμε κάτι τα τελευταία 50 χρόνια για το οποίο να δικαιούμαστε να γιορτάζουμε.

Μόνο αν πάμε λίγο πιο μακριά θα δούμε την έναρξη του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ, την 1η Απριλίου του 1955 και την τετράχρονη πάλη του Κυπριακού Ελληνισμού για Eλευθερία και Ένωση με την Ελλάδα. Γι’ αυτόν τον αγώνα μπορούμε νάμαστε υπερήφανοι. Δεν φτάνουμε όμως στη γιορτή γιατί έληξε άδοξα και αντίθετα με τις προσδοκίες μας.

Τιμούμε λοιπόν τους ήρωες, τους μάρτυρες, τους πεσόντες. Δεν θρηνούμε για τον εκ πρώτης όψεως άδικο χαμό τους. Γονατίζουμε μπροστά στη θυσία τους και ανανεώνουμε το φρόνημά μας και τη διάθεση για νέους αγώνες τιμής-δικαίωσης-ελευθερίας.

Έχουμε σαν χρόνο αναφοράς το 1974. Επειδή όμως τίποτε στη ζωή των ανθρώπων αλλά και στην Ιστορία των Εθνών δεν είναι αυθύπαρκτο και άσχετο με άλλα γεγονότα και καταστάσεις, θα ήθελα να επιχειρήσω μία σύνθεση, με κομβικό σημείο την 20η Ιουλίου του 1974, άλλοτε μεν σαν κατάληξη, άλλοτε δε σαν αφετηρία. Πηγαίνοντας τρεις χιλιάδες χρόνια πίσω βρίσκουμε τις καταβολές των Κυπρίων στους αρχαίους Αρκάδες εποίκους την εποχήν του Τρωικού πολέμου. Η κοινή μοίρα του Ελληνισμού είτε βρίσκεται στην Μητροπολιτική Ελλάδα είτε στην Κύπρο πιστοποιείται και την εποχή των Περσικών πολέμων και στην συνδρομή των Κυπρίων στην εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Πριν προχωρήσω θα κάνω μια αναφορά στον Κίμωνα, υιό του Μαραθωνομάχου Μιλτιάδους, ο οποίος είχε μια λαμπρή πορεία και το 449 π.Χ. επικεφαλής 200 τριήρων ξεκίνησε να απελευθερώσει από τους Πέρσες την Κύπρο.

Έδειξε τότε ότι η Κύπρος δεν είναι μακριά και κατεναυμάχησε τους Πέρσες ανοικτά της Σαλαμίνος. Στη σημερινή Λάρνακα, περίλαμπρη ανάμνηση και αναγνώριση αποτελεί η ύπαρξη της Ακτής Κίμωνος.

Τον Ιούλιο του 1974 ο κυβερνήτης του «Λέσβος» Λευτέρης Χανδρινός, ΑΥΤΟΒΟΥΛΩΣ και με κίνδυνο να υποστεί κυρώσεις απεβίβασε τους άνδρες της ΕΛ.ΔΥ.Κ που επέστρεφαν στην Ελλάδα, εξουδετέρωσε την οχύρωση των Τούρκων στην Πάφο με τα πυροβόλα του και με επιδέξιους χειρισμούς επροκάλεσε σύγχυση στους Τούρκους, με αποτέλεσμα να βομβαρδίσουν οι ίδιοι δύο αντιτορπιλικά τους εκ των οποίων το ένα εβυθίσθει.

Κάνοντας ένα άλμα στο χρόνο που είναι γεμάτος με κοινούς αγώνες φτάνουμε στα χρόνια του μεγάλου ξεσηκωμού για την αποτίναξη του επί 400 χρόνια Τουρκικού ζυγού. Η συμμετοχή των Κυπρίων στη Φιλική Εταιρεία εστοίχισε την μαζική δολοφονία από τους Τούρκους του Αρχιεπισκόπου των Μητροπολιτών, προυχόντων, πνευματικών ανθρώπων, ιερέων και πολλών άλλων την 9η Ιουλίου του 1821. Στους Βαλκανικούς πολέμους η συμμετοχή των Κυπρίων στο γιγάντιο εκείνο εγχείρημα που μεγάλωσε την Ελλάδα ήταν αθρόα.

Στο Δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο εκτός από το πάγιο αίσθημα αγάπης και αλληλεγγύης των Κυπρίων προς την Ελλάδα υπήρξε εξαπάτηση από τους Άγγλους, ότι βοηθώντας τον αγώνα κατά του άξονα θα έφερναν πιο κοντά την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.

Αντ’ αυτού απήντησαν με ένα υπεροπτικό «Ουδέποτε» στο αίτημα των Κυπρίων για ΕΝΩΣΗ που εσυνοδεύετο από τις υπογραφές του 96% των κατοίκων τον Ιανουάριο του 1950. Κατόπιν τούτου δεν έμενε άλλη διέξοδος εκτός από τον ένοπλο απελευθερωτικό αγώνα.

Παρά τις μεγαλειώδεις ηθικές και στρατιωτικές νίκες της ΕΟΚΑ η πονηριά των Άγγλων και η είσοδος της Τουρκίας στα γεγονότα οδήγησαν στις θνησιγενείς συμφωνίες Ζυρίχης – Λονδίνου και την δήθεν Ανεξάρτητη Δημοκρατία της Κύπρου.

Τραγική ειρωνεία, την ανεξαρτησία της υπέγραφαν σαν εγγυήτριες δυνάμεις εκτός από τηn Ελλάδα αν είναι δυνατόν η Μεγάλη Βρετανία και η Τουρκία!! Το πρώτο ισχυρό πλήγμα στη νεαρά Κυπριακή Δημοκρατία εδόθη τον Δεκέμβριο του 1963 οπότε ουσιαστικά έπεσε το σπέρμα της διχοτομήσεως με τη δημιουργία των Τουρκικών θυλάκων.

Η Τουρκία έκτοτε προετοιμάζετο και καραδοκούσε. Η αφορμή για το έγκλημα της Τουρκικής εισβολής εδόθη με το πραξικόπημα της 15 Ιουλίου του 1974. Η Ιστορία κάποτε θα αποδώσει ευθύνες σε γνωστούς σήμερα αυτουργούς αλλά ενδεχομένως και σε κάποιους που τώρα κρύβονται στο απυρόβλητο ένεκα ποικίλων λόγων και ισορροπιών.

Μεταξύ πολλών άλλων ελέγχθη ότι η επιδίωξη της Ενώσεως έφερε τους Τούρκους στην Κύπρο. Ουδέν αναληθέστερον. Η αγάπη της Ελλάδος και ο πόθος της Ενώσεως ζέσταινε τις ψυχές των Κυπρίων στους παγωμένους αιώνες της σκλαβιάς. Και μπορεί με αδιάσειστα ιστορικά τεκμήρια, χωρίς καμία αμφιβολία να αποδειχθεί ότι είναι η εγκατάλειψη της Ενώσεως που έφερε και εγκατέστησε τους Τούρκους στην Κύπρο.

Ελάχιστοι μας διαβάζουν,

ελάχιστοι ξέρουν τη γλώσσα μας,

μένουμε αδικαίωτοι κι αχειροκρότητοι,

σ’ αυτήν τη μακρινή γωνιά,

όμως αντισταθμίζει που γράφουμε ελληνικά.

(Κώστας Μόντης)

Η αναμέτρηση με την Τουρκία ήταν εντελώς άνιση κι έτσι με την ανοχή αν όxι με την υποστήριξη της Μεγάλης Βρετανίας που ήταν εγγυήτρια δύναμη της Κυπριακής Δημοκρατίας υπερίσχυσε το δίκαιο του ισχυρού και η Τουρκία κατέλαβε το 38% του Κυπριακού εδάφους, εξετόπισε τον μισό πληθυσμό, πρόσφυγες στον τόπο τους και γέμισε την Κύπρο με νεκρούς και άφησε εκατοντάδες οικογένειες με την αγωνία της αναζήτησης του αγνοουμένου …

Αλλά στην Κύπρο το καλοκαίρι του ‘74 δεν ενικήθη ο Έλληνας (Κύπριος και Ελλαδίτης) στρατιώτης. Υστέρησεν η ηγεσία και εχρέωσε την ήττα αλλού. Είναι πλέον καιρός να μάθουν όλοι οι Έλληνες ότι δικαιούνται να είναι υπερήφανοι για τους γονείς τα αδέλφια, τα παιδιά τους που πολέμησαν στην Κύπρο. Γιατί πραγματικά πολέμησαν σαν ημίθεοι, σε έναν άνισο απελπισμένο αλλά συνάμα επικό αγώνα.

Η επέλασις της ηρωικής ΕΛΔΥΚ (Ελληνική Δύναμις Κύπρου) στον ακάλυπτο κάμπο της Μεσαορίας χωρίς καμία κάλυψη και υπό τα πυρά υπερτέρων επίγειων αλλά και αεροπορικών δυνάμεων πρέπει να διδάσκεται στα σχολεία.

Υπάρχει μαρτυρία επιζήσαντος μαχητή της ΕΛΔΥΚ ο οποίος ρώτησε τον αξιωματικό του: «τι παριστούμε τώρα εμείς εδώ, τους τριακόσιους του Λεωνίδα;» Και η απάντησις: «ναι, και αν χρειαστεί θα πέσουμε όλοι για να μην αφήσουμε τα άρματα των Τούρκων να περάσουν». Αυτός, έμεινε εκεί, να φυλάει την παράδοση των Θερμοπυλών.

Οι ήρωες της ΕΛΔΥΚ απέδειξαν περίτρανα ότι ο ποιητής Κώστας Μόντης είχε δίκιο όταν έγραψε:

Κι η Ελλάδα, τελευταίος θάμνος στον γκρεμό

Να τον αρπάζει η λευτεριά και να κρατιέται.

Αξίζει τον κόπο να γίνει ευρέως γνωστό ότι χρειάστηκαν πολλά διαβήματα και παραστάσεις για να πειστούν οι πολιτικοί ταγοί να αναγράψουν επιτέλους και το όνομα Κύπρος στο μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτου. Και το κώλυμα ήταν ότι δεν εκηρύχθη πόλεμος Ελλάδος-Τουρκίας.

Νιώθω την ανάγκη να αναφέρω κάποιες από τις προσωπικές μου εμπειρίες εκείνων των ημερών. Έφεδρος αξιωματικός με πολλαπλά και σοβαρά τραύματα παρακαλούσε να τον περιδέσουμε πρόχειρα για να μπορεί να επιστρέψει στην μάχη. Ίσως αυτή η εικόνα συνέτεινε στην απόφασή μου να εγκαταλείψω το νοσοκομείο και να πάω στην πρώτη γραμμή.

Εκεί συνάντησα ένα έφεδρο αξιωματικό ο οποίος είχε κάταγμα και εντούτοις παρέμεινε μέχρι τέλους μαχητής με το χέρι στο γύψο ενώ μπορούσε κάλλιστα να πάει στο σπίτι του. Κάποιον άλλο τον θυμάμαι να βάλλει με το τυφέκιο κάθε φορά που περνούσαν τα αεροπλάνα από πάνω μας και να φωνάζει «θάρρος ρε θάρρος». Μ’ αυτό το όνομα έχει καταγραφεί στη μνήμη μου.

Ειπώθηκαν πολλά για Έλληνες αξιωματικούς που ήταν ανίκανοι, δειλοί ή λιποτάκτες. Ο Διοικητής που είχα τότε, ο Ιωάννης Μοιραλιώτης από το Αίγιο, στάθηκε ακλόνητος ενώ είχε σοβαρό καρδιακό πρόβλημα. Κι έχει χαραχθεί ανεξίτηλα μέσα μου το απόφθεγμά του «Όταν η διαταγή είναι υποχώρηση, έχει χαλάσει ο ασύρματος».

Ακολούθησαν χρόνια δίσεκτα με πολλές υποχωρήσεις και αναδιπλώσεις αλλά και φωτεινές στιγμές. Η πιο εκωφαντική όμως έκρηξη δικαίου ήταν η μεγαλειώδης άρνηση του Κυπριακού Ελληνισμού να αυτοδιαλυθεί τον Απρίλιο του 2004. Αυτός είναι ένας σταθμός που δικαιούμαστε να γιορτάζουμε. Γιατί είναι μια επιβεβαίωση της ελληνικότητάς μας. Γιατί οι Έλληνες είναι ο μόνος λαός που γιορτάζει την επέτειο εκείνου του ΟΧΙ, που πάγωσε τον φασίστα εισβολέα το 1940. Αλλά ο απόηχός του έρχεται από τις Θερμοπύλες και τον Μαραθώνα, το Μεσολόγγι και το Αρκάδι και φτάνει στον Μαχαιρά και το Δίκωμο.

Όμως οι πρώτοι που όρθωσαν το ανάστημά τους και είπαν ΟΧΙ ήταν ο Προμηθέας και η Αντιγόνηׂ ο πρώτος αψηφώντας την απόλυτη εξουσία της Θεοκρατίας με ενέχυρο το φθαρτό του σώμα, για να φωτιστεί η ΕΛΠΙΔΑ. Η δεύτερη θυσιάζοντας τη ζωή της για να αποδείξει ότι το δίκαιο του ισχυρού δεν αποτελεί κατ’ ανάγκη και ΗΘΙΚΟ δεδομένο.

Τις μέρες μας, περήφανες εκδηλώσεις όπως το ΟΧΙ της Κύπρου στο δημοψήφισμα για το περιβόητο εκείνο κατασκεύασμα συντάραξαν την αλαζονεία της νέας τάξης πραγμάτων και ενέπνευσαν και άλλους λαούς.

Ομολογουμένως η διατήρηση του προβλήματος της Κύπρου εσωτερικά αλλά και διεθνώς στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητος για τόσες δεκαετίες, είναι πράγματι αξιοσημείωτη.

Η μεθοδευμένη όμως διοχέτευση επιλεγμένων πληροφοριών και θέσεων, συχνά μας παγιδεύει σε ψευδαισθήσεις ότι έχουμε γίνει συνταγματολόγοι, πολιτειολόγοι και δεν ξέρω τι άλλο. Ανάγκη να οριοθετήσουμε την αποστολή μας και να ξέρουμε μέχρι που μπορούμε να είμαστε χρήσιμοι.

Τον Μάρτιο παρακολούθησα από την τηλεόραση τον ομιλητή στο μνημόσυνο του Γρηγόρη Αυξεντίου να μιλά για την... διζωνική Ομοσπονδία και ότι άλλο άσχετο μπορεί να φανταστεί κανείς σε μια τέτοια στιγμή.

Επιτρέψτε μου να μοιραστώ μαζί σας την αντίδρασή μου.

Τότε, τον Μάρτιο του 1957, ήμουν πολύ μικρός˙αρκετά μεγάλος όμως, για να φωλιάσει ανεξίτηλα στο μυαλό μου το γελαστό πρόσωπο του Γρηγόρη (Αυξεντίου) με το μουστακάκι και το πηλίκιο του Έλληνα Ανθυπολοχαγού. Και δεν μπορούσα να καταλάβω γιατί χαμογελούσε ενώ τον έζωναν οι φλόγες ολούθε. Μετά κατάλαβα. Αυτές οι φλόγες τον ανέβαζαν στον ουρανό.

Χθες το βράδυ τον είδα στον ύπνο μου και δεν χαμογελούσε πια. Ήταν σκυθρωπός και μαραζωμένος όταν μίλησε.

«Δεν θέλω τέτοια μνημόσυνα. Μου φτάνει ένα πιατάκι με κόλλυβα, χωρίς πολλή ζάχαρη και ασημένιες καραμέλες κι ένα γνήσιο δάκρυ για την Κύπρο που δεν έχει ακόμα λευτερωθεί. Ευτυχώς έζησε ο Ματρόζος (Αυγουστής Ευσταθίου) και το ξέρουν όλοι. Το είπα και το εννοούσα ότι ΕΓΩ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΘΑΝΩ. Όταν το έλεγα δεν ήταν γιατί δεν αγαπούσα τη ζωή και κάποιους ανθρώπους πάρα πολύ, ήταν γιατί πίστευα ότι έτσι θάδινα Λευτεριά στην Κύπρο.

Ο Κυριάκος (Μάτσης) πρόλαβε και το φώναξε δυνατά και τον άκουσαν οι δολοφόνοι «αν θα βγω, θα βγω πυροβολώντας».

Και ο Ευαγόρας (Παλληκαρίδης) το έγραψε έγκαιρα πως «θα πάρει μιαν ανηφοριά, θα πάρει μονοπάτια, να βρει τα σκαλοπάτια που παν στη Λευτεριά».

Ο Ανδρέας (Ζάκος) σιγοσφυρίζει ακόμα την Ηρωική του Μπετόβεν μαζί με τον Εθνικό Ύμνο. Επειδή στο τελευταίο του γράμμα έλεγε «μόνο με την εκτέλεση θα μείνω για πάντα νέος και αθάνατος» ονομάσαμε τη διαμονή μας, οδό Αιωνίας Νιότης και Αθανασίας.

Το ξαναλέω λοιπόν και εκ μέρους τους. Δεν θέλουμε τέτοια μνημόσυνα, που δεν είναι ούτε θρησκευτικά ούτε εθνικά. Δεν θέλουμε να βλέπουμε κάποιους γερασμένους συμπολεμιστές μας να χειροκροτούν την Τουρκοποίηση της Κύπρου. Γι’ αυτό, σας παρακαλούμε, ή να μας θυμάστε όπως είμαστε πραγματικά και γιατί αγωνιστήκαμε, ή να μας αφήσετε ήσυχους».

Ξύπνησα λουσμένος στον ιδρώτα και δεν ησύχασα μέχρι που έβαλα στο χαρτί αυτά τα λόγια.

Θα αναφερθώ τώρα σε κάτι πρωτόγνωρο για την Κύπρο αλλά και σε παγκόσμια κλίμακα. Με τη βοήθεια του DNA και της μελέτης γενετικού υλικού, γίνεται ταυτοποίηση νεκρών του 1974. Εδώ νιώθω την ανάγκη να υψώσω φωνή διαμαρτυρίας και αγανάκτησης γιατί αποσιωπάται από τους αρμόδιους ότι όλα αυτά τα θύματα της τουρκικής θηριωδίας εξετελέσθησαν εν ψυχρώ, ευρίσκοντο σε ομαδικούς τάφους και οι απέναντι αρνούνται τόσα χρόνια την ύπαρξή τους.

Και η τελευταία πράξη της τραγωδίας. Την βλέπουμε στις τηλεοράσεις και όπως σερβίρεται μοιάζει με δικαίωση. Εκπρόσωποι της πολιτείας περιφέρουν λογύδρια υποκριτικού σεβασμού και φρούδων υποσχέσεων.

Αλλά εκείνες οι γελαστές φωτογραφίες των νέων του ’74 νιώθω ότι φωνάζουν και απορούν πως γίνεται να τους κηδεύουν τα παιδιά τους που είναι μεγαλύτερα από την ηλικία που είχαν εκείνοι όταν στερήθηκαν την ζωή. Και γιατί τους ξεριζώσαμε από εκεί που έπεσαν και φύλαγαν την εθνική μας κληρονομιά;

Να γίνονται κηδείες, να θάβονται χριστιανικά για να αναπαυτεί η ψυχή τους. Αλλά κάθε ομαδικός τάφος κάθε μεμονωμένος λάκκος που κρατούσαν τόσα χρόνια τους πεσόντες, ας είναι στη συνείδησή μας ένας βωμός, ένα θυσιαστήριο, ένα κομμάτι γης που πρέπει να λευτερωθεί.

Ήταν ωραίο μέρος η Κερύνεια. Συνδύαζε την αρμονία του βουνού και της θάλασσας και εξέθρεψε ανθρώπους που αγαπούσαν τη ζωή, την πατρίδα και την πρόοδο. Παρά τη μικρή της έκταση και τον ολιγάριθμο πληθυσμό, είχε εξαιρετική επίδοση σε όλες τις εκφράσεις της ζωής. Την παιδεία, την τέχνη, τον αθλητισμό και πάνω απ’ όλα τους Εθνικούς αγώνες. Ίσως γι’ αυτό βρέθηκε πρώτη στο στόχαστρο του εισβολέα.

Στα χρόνια της καταχνιάς που ακολούθησαν δεν έλειψαν εκδηλώσεις και αποδείξεις ότι υπάρχει φρόνημα και αγωνιστικότης. Μια ομάδα εφέδρων καταδρομέων επανέλαβε το ταξίδι του Κίμωνα με φουσκωτά και η υποδοχή που τους έγινε στην Κύπρο δεν περιγράφεται. Είδα φωτογραφίες από το επίτευγμα αυτών των λεβεντόπαιδων και πιστέψτε με ένιωσα κάτι περισσότερο από περήφανος. Ήταν στιγμές που τα κύματα σκέπαζαν τα πάντα και δεν φαινόταν σημείο ζωής. Άλλες φορές ξεπρόβαλλε δειλά ένα μέρος από την ελληνική σημαία που είχαν όλα τα σκάφη και άλλες στιγμές ολόκληρο το φουσκωτό με τη γαλανόλευκη να κυματίζει περήφανα, δάμαζε τα κύματα.

Και η πλώρη έδειχνε: πορεία Κύπρος...

Υπήρξε όμως και αντίστοιχη συμβολική και πολυσήμαντη κίνηση από την Κύπρο. Όλοι γνωρίζουν πια το καράβι της Κερύνειας, το ναυάγιο που ευρέθη ανοικτά της πόλης μου και είναι φυλακισμένο στο μεσαιωνικό φρούριο. Τα αντικείμενα φυλακίζονται. Δεν φυλακίζονται όμως οι ιδέες.

Τρανή απόδειξη αυτού είναι το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα που προέκυψε από την απαράδεκτη κίνηση των Άγγλων να φυλακίσουν τις σωρούς των ηρώων της ΕΟΚΑ. Νόμιζαν ότι έτσι θα απέτρεπαν εκδηλώσεις διαμαρτυρίας κατά την διάρκεια της κηδείας τους. Πέτυχαν αντ’ αυτού να δημιουργηθεί ένα μοναδικό Μνημείο στον κόσμο. Τα Φυλακισμένα Μνήματα όπου γονατίζουμε, προσκυνούμε και ανανεώνουμε την αγωνιστική μας διάθεση.

Ένα πιστό αντίγραφο εκείνου του καραβιού, που έγινε από την αγάπη και την αυταπάρνηση κάποιων ανθρώπων διέπλευσε όλο το Αιγαίο φέρνοντας στη Μητέρα Πατρίδα το μήνυμα ότι η ψυχή δαμάζει και τα κύματα και το χρόνο και την τεχνολογία.

Μου έτυχε η μεγάλη τιμή να υποδεχθώ στον Πειραιά αυτούς του αγγελιαφόρους της μαχόμενης ελληνικής ψυχής της Κύπρου. Μου παρέδωσαν συμβολικά φως από το καντήλι στον Άγιο Γεώργιο της Πάνω Κερύνειας, της ενορίας μου που κρατούσε συνεχώς αναμμένο μια εγκλωβισμένη. Το φυλάω ευλαβικά στο εικονοστάσι του σπιτιού μου και περιμένω καρτερικά αλλά με πίστη πότε θα σημάνουν οι καμπάνες για Δοξολογία εκεί….


Στην αγχόνη 10 Απριλίου 1821, ανήμερα
του Πάσχα, ο Πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε’

Προσδοκώντας την Ανάσταση του γένους και την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού

Του Τάσου Κ. Κοντογιαννίδη

Οι διωγμοί των Τούρκων εναντίον των Ελλήνων στην Πόλη, άρχισαν όταν ο Σουλτάνος Μαχμούτ ο Β΄ βεβαιώθηκε οτι το ξίφος (αρχηγική ράβδος) που έφερε ο αρχηγός της Επαναστάσεως Αλέξανδρος Υψηλάντης παραδόθηκε απο τον μητροπολίτη Μολδαβίας Βενιαμίν, ο οποίος ευλόγησε και την έναρξη του Αγώνα του ’21. Οταν πλέον εξερράγη η Επανάσταση και στην Πελοπόννησο, ο Πατριάρχης εκμυστηρεύθηκε στους συνεργάτες του: “Αρχαί οδύνων, και ίσως εγγίζει το τέλος!» Το μίσος του Σουλτάνου κατά των Ελλήνων φούντωσε και διέταξε τη σύλληψη και φυλάκιση σχεδόν όλης της Ιεράς Συνόδου, μεταβάλλοντας το Φανάρι σε τόπο απαγχονίσεων.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Γρηγόριος ο Ε΄ (κατά κόσμον Γεώργιος Αγγελόπουλος), γεννήθηκε το 1751 στην Δημητσάνα Αρκαδίας. Γιός ποιμένων, ποιμήν και ο ίδιος στα παιδικά του χρόνια, χειροτονήθηκε στις Στροφάδες ως μοναχός Γρηγόριος και αφού υπηρέτησε σε Πάτμο και Σμύρνη, διαδέχτηκε τον εις βαθύ γήρας Πατριάρχη Γεράσιμο τον Γ΄.

Πολλοί στους διωγμούς, προσπάθησαν να τον πείσουν να φύγει, αλλά αρνήθηκε. “ Εγώ είμαι Πατριάρχης για να σώσω το Έθνος μου και όχι να το αφήσω να χαθεί απο τους Γενιτσάρους. Ο θάνατός μου ίσως επιφέρει μεγαλυτέραν ωφέλειαν παρά η ζωή μου”.

Το Μεγάλο Σάββατο οι διωγμοί γενικεύονται με απαγχονισμούς μητροπολιτών και επιφανών Ελλήνων. Την επομένη, Άγιον Πάσχα 10 Απριλίου, ο Πατριάρχης ιερουργεί καταβεβλημένος και βροντοφωνάζει: “ Αναστήτω ο Θεός και διασκορπισθήτωσαν οι εχθροί αυτού!”. Λίγα λεπτά μετά, οι Τούρκοι τον συλλαμβάνουν, τον οδηγούν στις φυλακές, τον βασανίζουν και τον πιέζουν να δεχθεί τον Ισλαμισμό. “ Εις μάτην κοπιάζετε,λέει, ο Πατριάρχης Χριστιανός γεννήθηκε Χριστιανός θα αποθάνη”. Τον οδηγούν εξαντλημένο, στο Πατριαρχείο, όπου τοποθέτησαν κρεμάλα επι του Ιεράς Πύλης. Με δεμένα τα χέρια πισθάγγονα ένας από τους δημίους πέρασε τον βρόχο στον τράχηλό του και τον άφησαν! Το κορμί του Πατριάρχη άρχισε να σπαρταράει και να αιωρείται. Σε λίγο άφησε την τελευταία του πνοή !…

Επι τρεις μέρες ήταν κρεμασμένο στην αγχόνη το σώμα του πατριάρχη. Κατά τον Αναστάσιο Γούδα, «πλήθος τότε Οθωμανών, πλήθος Ιουδαίων ως χείμαρρος ώρμησεν περί το κρεμάμενον λείψανον. Οι μέν επτυον αυτό κατά πρόσωπον, οι δε εχλεύαζον δια των απρεπεστάτων φράσεων και άλλοι εξύβριζον ευχόμενοι ομοίαν τύχην εις άπαντας τους απίστους». Αναφέρει ακόμα οτι “ασχημονούσαν επι της σωρού πετώντας ακαθαρισίες και άλλοι την εχάραζαν με μαχαίρια και την κτυπούσαν με ρόπαλα !… Χανούμισσαι εφθασαν έως εκεί με υστερικές κραυγές φανατισμού για να… προπηλακίσουν τον γκιαούρη !»

Την ημέρα του Πάσχα, οι Τούρκοι κρέμασαν άλλους τρείς δεσπότες και έπνιξαν στη θάλασσα πεντακόσιους εμπόρους. Ναοί λεηλατήθηκαν, ιερά άμφια εσέρνοντο ως κουρέλια στους δρόμους, καταστήματα των Ελλήνων καταστράφηκαν ενώ η ζωή τους βρισκόταν στα χέρια του κάθε Τούρκου.

Την Τρίτη του Πάσχα, Οι δήμιοι ξεκρέμασαν το σώμα του παατριάρχου με την συνοδεία αλαλαγμών. Συνέρρευσαν εκεί Τούρκοι και πολλοί Εβραίοι. “Οι Εβραίοι εφιλοτιμούντο να δείξουν αγανάκτησιν κατά του νεκρού του ιεράρχου των γκιαούρηδων - σημειώνουν οι χρονικογράφοι. Εζήτησαν να τους δοθεί ο νεκρός προς διαπόμπευσιν εις τους δρόμους. Επλήρωσαν τον δήμιον και παρέλαβον το σώμα. Του εδεσαν τα πόδια και επέρασαν αλλο σχοινίον εις τον τράχηλόν του. Αφησαν έπειτα μίαν κραυγήν : Γιούργια ! Και εξεκίνησαν σύροντες το πτώμα με το πρόσωπον εις την γήν, εως ότου εφθασαν εις την ακτήν. όπου το παρέλαβεν πάλιν ο δήμιος…», ο οποίος το πέταξε στη θάλασσα…

Τρείς μέρες μετά, το σώμα περισυνέλεξε ο Κεφαλλονίτης πλοίαρχος Ιωάννης Σκλάβος και ο πρωτοσύγκελος Σωφρόνιος απο την Άνδρο, μόλις το είδε, άφησε κραυγή εκπλήξεως και πόνου : Είναι ο Πατριάρχης Γρηγόριος !

Αφού το σαβάνωσε με τα λευκά ρούχα ναυτών, το μετέφερε και το έθαψε στην Οδησσό στις 17 Ιουνίου… Τα οστά του μεταφέρθηκαν στην Αθήνα και ευρίσκονται σε λάρνακα στην Μητρόπολη των Αθηνών.

Αυτό ήτο το τραγικό τέλος του Πατριάρχη Γρηγορίου του Ε΄, ο οποίος εξαναγκάσθηκε απο τους Τούρκους να “αφορίσει” τον Αλέξανδρο Υψηλάντη για να γλυτώσει τους Έλληνες της Πόλης απο την σφαγή. Κι το έκανε παρά την θέλησή του, κάτω απο ισχυρή πίεση και απειλή. Γι΄ αυτήν του την πράξη, κάποιοι πολέμιοι της εκκλησίας, ασχημονούν κατά του ίδιου και της εκκλησίας.
Κατά τον ιστορικό Κων. Δεσποτόπουλο: «Αποτελεί σφάλμα οικτρό των ιστορικών, η γνώμη για τις σωτήριες αυτές «αποκηρύξεις» ότι ενέχουν αντίθεση των αυτουργών τους προς την Ελληνική Επανάσταση. Η αποκήρυξη της επανάστασης του 1821 από τον Πατριάρχη Γρηγόριο τον Έ΄ έχει παρερμηνευτεί… Είναι, φρονώ ιστορικά επιπόλαιη μια τέτοια γνώμη. Ανήκει τιμή και δόξα στον Πατριάρχη για τη σωστική του υπόδουλου Γένους, απόφαση του να προβεί σε αποκήρυξη της Επανάστασης του 1821»

* Το άρθρο δημοσιεύτηκε και στην εφημερίδα Real News 10/04/2010

ΑΝΤΙΦΑΣΕΙΣ

Ανώνυμος είπε...

Κωμικοτραγικές αντιφάσεις που αποδεικνύουν τον πραγματικό ρόλο του Πατριάρχη.
Από τη μια πλευρά παρoυσιάζεται ως άφοβος,γενναίος και αταλάντευτος ηγέτης του Ελληνισμού που δεν σκύβει το κεφάλι στον Σουλτάνο:

"Πολλοί στους διωγμούς, προσπάθησαν να τον πείσουν να φύγει, αλλά αρνήθηκε. “ Εγώ είμαι Πατριάρχης για να σώσω το Έθνος μου και όχι να το αφήσω να χαθεί απο τους Γενιτσάρους.
Ο θάνατός μου ίσως επιφέρει μεγαλυτέραν ωφέλειαν παρά η ζωή μου”.
και από την άλλη πλευρά:
"εξαναγκάσθηκε απο τους Τούρκους να “αφορίσει” τον Αλέξανδρο Υψηλάντη για να γλυτώσει τους Έλληνες της Πόλης απο την σφαγή. Κι το έκανε παρά την θέλησή του, κάτω απο ισχυρή πίεση και απειλή."
Αποφασίστε λοιπόν τελικά τι ήταν ο Πατριάρχης; Άφοβος ή λογικός; Αψήφησε τον κίνδυνο για την ζωή του και παρέμεινε στην Πόλη ΑΛΛΑ υπέκυψε στην ισχυρή πίεση και απειλή των Τούρκων ώστε να αφορίσει την Ελλ.Επανάσταση;! Είναι λιγάκι κουλό το όλο στόρυ....Κατανοώ την ανάγκη να ηρωωποιηθούν κάποια πρόσωπα που έλαβαν μέρος στο 1821 αλλά μην φτάνουμε στο σημείο να παραποιούμε εσκεμμένα τα ιστορικά γεγονότα.

Η ιστορική αλήθεια είναι ότι ο Πατριάρχης αμφιταλαντεύτηκε και επιχείρησε να ισορροπήσει μεταξύ της μη διατάραξης των αγαστών σχέσεων Πατριαρχείου με την Υ.Πύλη, την διατήρηση των Πατριαρχικών προνομίων αλλά και την ικανοποίηση του λαικού Ορθόδοξου φρονήματος. Νομοτελειακά σε τέτοιες καταστάσεις, κάπου θα δυσαρεστήσεις είτε την μια είτε την άλλη πλευρά οπότε θα καταλήξεις με το κεφάλι σου στην κρεμάλα.

Πάγια τακτική όλων των Εκκλησιών (και ομιλώ για τις κεφαλές αυτών) είναι να τα έχουν καλά με την εκάστοτε κοσμική εξουσία ώστε να μοιράζονται ένα ποσοστό της συνολικής εξουσίας. Άρα δε μιλάμε ούτε για ήρωες ούτε για προδότες.

ΛΟΓΙΚΟΣ

Τα πηγάδια της ιεραποστολής ξεδιψούν τους Αφρικανούς

Η Ορθοδοξία στην Αφρική δεν είναι μόνο εκκλησίες, βαπτίσεις και προσευχές. Είναι και σχολεία, δρόμοι, ιατρικά κέντρα, κλινικές και οι πολύτιμες για χιλιάδες ανθρώπους γεωτρήσεις

12/06/2009

Για τους δυτικούς ανθρώπους είναι αυτονόητο. Για τους κατοίκους της Μαύρης Ηπείρου το νερό είναι πιο πολύτιμο από το χρυσάφι.

Μοιάζει παράδοξη, στον άνθρωπο των προηγμένων χωρών, που ανοίγει απλά τη βρύση και το νερό ρέει, η ευγνωμοσύνη που νιώθουν οι γηγενείς όταν ιερείς, μητροπολίτες ακόμα και ο ίδιος ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Θεόδωρος ευλογούν μια καινούργια γεώτρηση ή ένα πηγάδι, από το οποίο θα ξεδιψάσουν χιλιάδες άνθρωποι.

Το Ευαγγέλιο ακούστηκε για πρώτη φορά στη Μαύρη Ηπειρο πριν από 150 χρόνια. Οι δυσκολίες, με τις οποίες ήρθαν αντιμέτωποι οι ιεραπόστολοι προσπαθώντας να «μπολιάσουν» με τον λόγο του Θεού τους ντόπιους, τους βαθιά διακατεχόμενους από ανιμισμό, μεγάλες. Μαγεία, ειδωλολατρία, προκαταλήψεις, πόλεμοι, ανείπωτη φτώχεια.

Η Ορθοδοξία στην Αφρική δεν είναι μόνο οι εκκλησίες, οι βαπτίσεις και οι προσευχές.

Είναι και τα έργα που βελτιώνουν μια σκληρή καθημερινότητα. Το AIDS και οι τροπικές ασθένειες «θερίζουν», οι άνθρωποι πεθαίνουν καθημερινά από την έλλειψη φαγητού και πόσιμου νερού.

Οι μητροπολίτες και οι απλοί ιερείς, οι κήρυκες του λόγου του Θεού, πασχίζουν καθημερινά να μεταφέρουν το Ευαγγέλιο σε τόπους απροσπέλαστους, ακόμη και με τα πόδια, χωρίς δρόμους, σε μέρη άγνωστα και ξεχασμένα από τον πολιτισμό.

Ο ίδιος ο Πατριάρχης Θεόδωρος διηγείται στο «Εθνος»: «Βρίσκομαι έξω από την καλύβα μου στο Βόρειο Καμερούν, το 2005, μία κοπέλα έρχεται και κρατάει τέσσερα πράγματα που έμοιαζαν με καρπούς. Βγάζει το πανί και αποκαλύπτονται τα τετράδυμα που είχε γεννήσει πριν από λίγο. Το μόνο που ζητούσε ήταν ένα κομμάτι ύφασμα για να τα ντύσει. Φέτος που πήγα, έμαθα ότι είχαν πεθάνει τα 2 και επέζησαν τα άλλα δύο. Αυτή είναι δυστυχώς η δυσκολία της καθημερινότητας στην Αφρική».

Σε μια ήπειρο όπου το πόσιμο νερό είναι δυσεύρετο, κάθε σταγόνα που αναβλύζει από ένα καινούργιο πηγάδι, γίνεται αφορμή γιορτής για τους ιθαγενείς.

Με τα εθνικές τους ενδυμασίες, με κρόταλα και με τύμπανα ευχαριστούν τον Θεό για το νερό, καθώς σε πολλά μέρη οι θερμοκρασίες ξεπερνούν και τους 45 βαθμούς.

Σήμερα, το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας έχει επιτύχει να κατασκευάσει 500 πηγάδια με χειροκίνητες αντλίες και 100 πηγάδια με μοτέρ σε όλη την Αφρική, μια ανεκτίμητη «περιουσία» για τους κατοίκους της Μαύρης Ηπείρου.

Υποτροφίες

Οι μητροπολίτες εγκαινιάζουν σχολεία και προσπαθούν να μεταδώσουν τη γνώση, εκεί όπου βασίλευε η μαγεία, οι θυσίες και η οιωνοσκοπία. Στην Ουγκάντα, στο Μαλάουι, στην Τανζανία, στη Νιγηρία ιδρύονται σχολεία και δίνονται υποτροφίες.

Η ψυχική σωτηρία όμως δεν είναι ο μόνος στόχος της ιεραποστολής.

Το αυτονόητο για κάθε παιδί που γεννιέται στον δυτικό κόσμο είναι τα εμβόλια. Στις ζούγκλες της Αφρικής πεθαίνουν από ελονοσία, από το τσίμπημα ενός κουνουπιού ή μένουν ανάπηρα από πολιομυελίτιδα.

Η οικοδόμηση και η λειτουργία ενός ιατρικού κέντρου γίνεται προτεραιότητα, μετά τον εκχριστιανισμό των ντόπιων. Εφοπλιστές, επιχειρηματίες, ομογενείς, όλοι γίνονται δωρητές, ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής.

Σχεδόν 280 ιατρικά κέντρα και κλινικές λειτουργούν σε χώρες της Αφρικής, με τη μέριμνα του Πατριαρχείου.

Δεν είναι εύκολο να υπολογιστεί συνολικά πόσοι Αφρικανοί έχουν ασπαστεί τον ορθόδοξο χριστιανισμό. Σίγουρα στην Κένυα, το Καμερούν, το Κονγκό, την Τανζανία και τη Μαδαγασκάρη είναι οι πολυπληθέστεροι. Στην Κένυα μάλιστα υπολογίζεται ότι ξεπερνούν το 1.000.000.

Αντίθετα, «σκοτεινές», απροσπέλαστες και σκεπασμένες από «αχλύ» μυστηρίου και ειδωλολατρίας, παραμένουν πολλές περιοχές στο Βόρειο Καμερούν, στη Βόρεια Μαδαγασκάρη, στο Τσαντ, το Κονγκό Μπραζαβίλ, τη Βόρεια Τανζανία, τη Βόρεια Ουγκάντα, τη Λιβερία, τη Σιέρα Λεόνε.

Συνολικά, υπάρχουν πάνω από 1.500 εκκλησίες σε όλη την Αφρική και εκατοντάδες ναοί-χορτοκαλύβες.

Οι ιεραπόστολοι ανοίγουν καθημερινά, μεταφορικά και κυριολεκτικά, δρόμους για τους γηγενείς. Αλλοτε γίνονται δεκτοί σαν επίγειοι Θεοί, άλλοτε αντιμετωπίζουν την επιφύλαξη ή την εχθρότητα. Κι άλλοτε πρέπει να «ξεριζώσουν» από τη σκέψη και την καρδιά των ντόπιων τον ανιμισμό.

Ο Γρηγόριος

Γράφει σε ένα μήνυμά του ο μητροπολίτης Καμερούν Γρηγόριος:

«Στο Βόρειο Καμερούν ένας μικρός είχε ξεχωρίσει από τ άλλα παιδιά. Γιόρταζαν τη θεμελίωση μιας νέας εκκλησίας στο χωριό τους. Δεν ξέρω γιατί, αλλά τούτη η εικόνα τράβηξε την προσοχή μου. Εμεινα να τον παρακολουθώ από μακριά. Εμοιαζε το ύφος του σαν να μην ήταν της ηλικίας του. Σαν κάτι να τον απασχολούσε. Ελα κοντά μας, μη φοβάσαι του είπα, με όποιον τρόπο μπορούσα κι όσο πιο σιγά γινόταν.

«Δεν θέλω να έλθω μαζί σας, γιατί στην εκκλησία που θα φτιάξετε θα ναι πάντα ο Χριστός εσταυρωμένος, όπως και στην άλλη Εκκλησία στο διπλανό χωριό. Δεν θέλω να βλέπω τον Χριστό να πονάει στο Σταυρό», ήταν η απάντηση του παιδιού.

Η «μάχη» που δίνουν οι ιεραπόστολοι στην Αφρική είναι ειρηνική αλλά σκληρή και καθημερινή...

ΟΙ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

«Οάσεις» φροντίδας στην Τανζανία

Μικρές «οάσεις» αγάπης και φροντίδας για τους κατοίκους της Τανζανίας, δημιουργεί εδώ και τεσσεράμισι χρόνια ο Μητροπολίτης Ειρηνουπόλεως και Σεϋχέλλων Νήσων, Δημήτριος.

Στη χώρα αυτή της «Μαύρης» Ηπείρου τα στατιστικά στοιχεία είναι αποκαρδιωτικά: δύο στα δέκα παιδιά πεθαίνουν από AIDS, μεγάλος αριθμός παιδιών μένει ανάπηρος λόγω πολιομυελίτιδας, ενώ το γενικό ποσοστό θνητότητας είναι πολύ υψηλό, εξαιτίας της έλλειψης τροφής και πόσιμου νερού και των τροπικών ασθενειών. Είναι χαρακτηριστικό ότι κατά μέσο όρο οι γυναίκες ζουν 45 χρόνια.

Ο Μητροπολίτης Δημήτριος που κατάγεται από το Σοχό Θεσσαλονίκης, ξεκίνησε σιγά σιγά να κάνει μικρές αλλαγές για τη βελτίωση μιας σκληρής καθημερινότητας.

Συσσίτια, σχολεία, ορφανοτροφεία, γεωτρήσεις, κλινικές, είναι μερικά μόνο από τα έργα, τα οποία έχει υλοποιήσει το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας για την αρωγή των γηγενών.

Μία από τις πρωτοβουλίες που έλαβαν σάρκα και οστά πριν από χρόνια ήταν η οικοδόμηση ενός Γυμνασίου στο Κινταμάλι, στο οποίο φοιτούν 2.100 μαθητές. Οι κάτοικοι, για να τιμήσουν τον Μητροπολίτη Δημήτριο, έδωσαν στο σχολείο το όνομά του.

Επίσης στην περιοχή έχουν χτιστεί τρία δημοτικά. Το πιο πρόσφατα ανεγερθέν, θα εγκαινιαστεί σε έναν μήνα από τον Μητροπολίτη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Βαρνάβα, ο οποίος, όπως και αρκετοί ακόμη ιεράρχες της Βορείου Ελλάδος, έχει συνδράμει την πρωτοβουλία.

Πριν από πέντε χρόνια στην Τανζανία υπήρχαν μόλις 300 ορθόδοξοι και μία Εκκλησία. Σήμερα οι πιστοί είναι χιλιάδες και το έργο του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας απτό.

Στην Αρούσα, στις παρυφές του όρους Κιλιμάντζαρο, κατασκευάζεται ένα νηπιαγωγείο και μια κλινική.

Μία ακόμη σημαντική δραστηριότητα του Πατριαρχείου είναι η διάνοιξη πηγαδιών και γεωτρήσεων προκειμένου να αντληθεί καθαρό νερό. Σε μια απομακρυσμένη επαρχία, στο Μαφρούτο, έχουν ανοίξει έντεκα πηγάδια.

Την ανταμοιβή για τις προσπάθειές του, ο Μητροπολίτης Δημήτριος τη λαμβάνει από τις εκδηλώσεις αγάπης των ντόπιων. Τον υποδέχονται χαμογελαστοί στην Εκκλησία, παρ όλο που έχουν διανύσει χιλιόμετρα ολόκληρα ξυπόλητοι, κάτω από τον καυτό ήλιο της Αφρικής για να φτάσουν εκεί. «Μούγκου ακού μπαρίκι Σάνα», «να σας ευλογεί ο Θεός, κύριε» είναι η ευχή που του δίνουν, εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη τους...

ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ

Δόσιμο καρδιάς η προσφορά

Πριν από την ανάρρησή του στον πατριαρχικό θρόνο, ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας και Πάσης Αφρικής Θεόδωρος είχε επιτελέσει ένα σημαντικό ιεραποστολικό έργο, το οποίο, μέσα στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του, συνεχίζει έως σήμερα.

Μιλώντας στο «Εθνος» συμπύκνωσε την αποστολή που επέλεξε από πολύ νέος ως εξής:

«Η ιεραποστολή για μένα είναι τρόπος ζωής. Ενα μονοπάτι που οδηγεί στην αγκαλιά του Θεού. Κάθε προσφορά προς τα πλάσματά του είναι δόσιμο καρδιάς.

Χρόνια τώρα κοιτάζω τα μάτια αυτών των παιδιών, τα τόσο εκφραστικά. Αραγε τι να θέλουν να μου πούνε και τι απαντήσεις να δώσω στα χιλιάδες «γιατί»; Γιατί η πείνα; Γιατί η γύμνια; Γιατί ο πόνος; Γιατί η φτώχεια; Απαντήσεις, που κι εγώ δύσκολα μπορώ να δώσω».

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΒΟΝΑΤΣΟΥ 

 

Ο Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός
και η 9η Ιουλίου 1821

ΓΙΑΚΟΠ ΜΠΕΡΓΚΡΕΝ
Tα στρατεύματα του Mουχασίλη δεν
άφησαν ψυχή ζωντανή. H Παναγία ντύθηκε
παντού στα μαύρα, πολλά σπίτια
ήταν έρημα και πιτσιλισμένα με αίμα

Στα τέλη της δεκαετίας του 1810, ο Aρχιεπίσκοπος Kυπριανός και άλλοι επιφανείς κληρικοί και προύχοντες του νησιού μυήθηκαν στη Φιλική Eταιρεία και στις δραστηριότητές της. Oι πολλαπλές δυσχέρειες, όμως, που πήγαζαν από τη μεγάλη απόσταση της Kύπρου από τις περιοχές της επικείμενης εξέγερσης και ειδικά η εγγύτητά της προς την Aίγυπτο και τη Συρία, όπου υπήρχαν συμπαγείς μουσουλμανικοί πληθυσμοί και μεγάλη συγκέντρωση τουρκικών στρατευμάτων, η άμεση μεταφορά των οποίων στο νησί θα οδηγούσε σε ανώφελη αιματοχυσία, συνέτειναν ώστε να μη συμπεριληφθεί στον κεντρικό επαναστατικό σχεδιασμό.

Παρά το γεγονός ότι στην Kύπρο δεν εκδηλώθηκε ένοπλη εξέγερση, οι τοπικές Aρχές εφάρμοσαν σειρά από μέτρα, που αποσκοπούσαν στον αποκεφαλισμό της εκκλησιαστικής και πολιτικής ηγεσίας, και στον εκφοβισμό του πληθυσμού. Tα γεγονότα που ακολούθησαν, αποτελούν την τραγικότερη πτυχή των μεγάλων δοκιμασιών του Eλληνισμού της Kύπρου, κατά τη διάρκεια των χρόνων της Tουρκοκρατίας. Oι εκκλησιαστικοί ηγέτες, με επικεφαλής τον Aρχιεπίσκοπο Kυπριανό και τους τρεις Mητροπολίτες Kιτίου Mελέτιο, Πάφου Xρύσανθο και Kυρηνείας Λαυρέντιο, καθώς και μεγάλος αριθμός προκρίτων εκτελέστηκαν και οι περιουσίες τους δημεύθηκαν. «Όταν το 1822 πέρασα για τελευταία φορά από τη Λάρνακα», έγραφε ο Σουηδός περιηγητής Γιάκοπ Mπέργκρεν, «ο ελληνικός πληθυσμός του νησιού είχε περιοριστεί σε τέτοιο βαθμό, που πολλά μεγαλοχώρια ήταν εντελώς ακατοίκητα. Tα στρατεύματα του Mουχασίλη δεν άφησαν ψυχή ζωντανή παντού απ’ όπου πέρασαν... H Παναγία ντύθηκε παντού στα μαύρα, πολλά σπίτια ήταν έρημα και πιτσιλισμένα με αίμα».

Eξέχουσα μορφή των τραγικών εκείνων ημερών υπήρξε ο Aρχιεπίσκοπος Kυπριανός, ο οποίος ενήργησε με υπευθυνότητα φιλόπατρη ηγέτη και πνευματικού πατέρα, προσπαθώντας να κρατήσει λεπτές ισορροπίες, υποστηρίζοντας από τη μια την επανάσταση στην Eλλάδα και προστατεύοντας, με τις ενέργειές του, τον ντόπιο πληθυσμό από την άλλη. O ρόλος του υπήρξε άκρως τραγικός, αφού ενδόμυχα γνώριζε ότι δεν θα απέφευγε το μαρτύριο. Πιθανότατα μπορούσε να σώσει την πρόσκαιρη ύπαρξή του αν αποφάσιζε να διαφύγει ή ακόμη και να εξομώσει, όπως έπραξαν μερικοί από τους προγραφέντες.

Tις τελευταίες συγκλονιστικές στιγμές του Kύπριου Aρχιεπισκόπου περιέγραψε ο Άγγλος περιηγητής Tζον Kάρνε, ο οποίος τον επισκέφθηκε μερικές ημέρες πριν από την εκτέλεσή του. Όπως σημειώνει, όταν τον ρώτησε γιατί δεν μεριμνούσε για τη σωτηρία του, αφού η πολιτική κατάσταση ήταν τεταμένη και η ζωή του απειλείτο, ο μάρτυρας Aρχιεπίσκοπος τού δήλωσε ότι θα παρέμενε για να προσφέρει κάθε δυνατή προστασία στους κινδυνεύοντες χριστιανούς και πως είχε αποφασίσει, αν χρειαζόταν, να θυσιασθεί μαζί τους. Xρόνια αργότερα, ο Bασίλης Mιχαηλίδης, στο ποίημά του «H 9η Iουλίου 1821», απέδωσε πολύ εύγλωττα την απόφαση αυτή του Kυπριανού, ο οποίος, απευθυνόμενος στον καλόψυχο Tούρκο Kιόρογλου, που τον προέτρεπε να ενεργήσει για τη σωτηρία του, δικαιολογεί την παραμονή του με τους στίχους: «Δεν φεύκω, Kιόρογλου, γιατί, αν φύω, ο φευκός μου / εν να γενή θανατικόν εις τους Pωμιούς του τόπου».

Σύμφωνα με τον Kάρνε, ο οποίος άντλησε τις πληροφορίες του από αυτόπτες μάρτυρες, ο Kύπριος Aρχιεπίσκοπος οδηγήθηκε στο μαρτύριο, δεικνύοντας ασύνηθες θάρρος και μοναδική αξιοπρέπεια. Mε τη θυσία του τίμησε τη Pωμιοσύνη, καταξίωσε την ελληνική του ταυτότητα και δικαίωσε τη χριστιανική του πίστη. Σεμνά, ταπεινά και με αξιοπρέπεια, χωρίς να επιδιώξει τον οίκτο κανενός, προχώρησε γαλήνιος προς το θάνατο και την αθανασία.

O εβραϊκής καταγωγής προτεστάντης Iωσήφ Γουόλφ, ο οποίος αφίχθη στη Λευκωσία λίγες ημέρες μετά τα τραγικά γεγονότα της 9ης Iουλίου, παρέχει τη συγκλονιστική πληροφορία για πρόταση στον Kυπριανό να ασπαστεί τον Ισλαμισμό και να του χαριστεί η ζωή. Όπως σημειώνει, ο Kύπριος Aρχιεπίσκοπος απέρριψε χωρίς δεύτερη σκέψη τα όσα του προτάθηκαν και προσήλθε στο μαρτύριο με τις φράσεις «Kύριε ελέησον, Xριστέ ελέησον», διδάσκοντας με το παράδειγμα της θυσίας του το μεγαλείο και την αλήθεια της χριστιανικής πίστης.

O Kυπριανός υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους αρχιερείς των χρόνων της Tουρκοκρατίας. Aσχολήθηκε με τα σοβαρά κοινωνικά ζητήματα της εποχής του, διαχειρίστηκε με επιτυχία τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετώπιζε η Eκκλησία, και επέφερε τη γαλήνη και τη σταθερότητα στους κόλπους της.

ΚΩΣΤΗΣ ΚΟΚΚΙΝΟΦΤΑΣ

Ερευνητής του Κέντρου Μελετών της Ιεράς Μονής Κύκκου


Πραξικόπημα και Τουρκική εισβολή 1974

Τα θυμάμαι σα να ήταν χθες...

Θύμισες γλυκές, θύμισες σκληρές... Εκείνες τις ημέρες δεν ήταν λίγοι εκείνοι που συναντήθηκαν και αναμετρήθηκαν με τον θάνατο και κέρδισαν την αιωνιότητα...

ΤΑ θυμάμαι σαν να ήταν χθες. Ήταν μια ζεστή, καυτή Κυριακή. Μια Κυριακή σαν όλες τις άλλες του Καλοκαιριού της Κύπρου.

Τα τζιτζίκια είχαν πιάσει τον αμανέ από νωρίς τα ξημερώματα. Ο ήλιος ανέβαινε στον ουρανό, κρύβοντας από τους υποψιασμένους-ανυποψίαστους μεροκαματιάρηδες, όσα λέγονταν και γράφονταν σε επιστολές υψηλών προσώπων τις προηγούμενες ημέρες.

Στις αυλές ξεμύτισαν τα νιάνιαρα και οι μανάδες έτρεχαν να τα μαζέψουν, να τα ντύσουν για την εκκλησία. Όσο κι αν ακούγεται σήμερα «παρωχημένο» στην Κύπρο του 1974, οι εκκλησιές γέμιζαν κάθε Κυριακή. Σχεδόν κανείς δεν έλεγε να λείψει από τον όρθρο. Μόνον «ασθενείς και οδοιπόροι» και όσοι δούλευαν τις νύχτες…

Οι καμπάνες κτύπησαν με την «Απόλυση» στις 10.00 το πρωί. Όταν θα κτυπούσαν ξανά, θα ήταν για κάποιο γάμο, για κανένα βαφτίσι, που θα γινόταν την ίδια μέρα.

Κυριακή 14 Ιουλίου, 1974. Χαρά Θεού.

- Θα πάμε για μπάνιο;

- Ναίεεεεεε! Οι χαρούμενες φωνές στην αυλή αντήχησαν ως τα διπλανά σπίτια. Αν ήταν δυνατόν, να χάσουμε το Κυριακάτικό μας μπάνιο στην Κερύνεια.

Μέσα σε 30 λεπτά βρισκόμασταν στον δρόμο. Πιτσιρικάκια, παιδιά, με προσμονή για το απέραντο, υπέροχο γαλάζιο.

Τα βράχια της Κερύνειας ήταν κάθε Κυριακή εκεί. Απόλαυση να γλιστράς από τη λεία επιφάνειά τους μέσα στο πεντακάθαρο, δροσερό νερό. Ώρες ατελείωτες με παιχνίδια, πειράγματα, οικογενειακές στιγμές, χαρούμενες, ξένοιαστες… Ποιος να το έλεγε πως ήταν εκείνα τα σπαρταριστά γέλια και τα χαμόγελα, τα τελευταία του χρόνου. Και των επόμενων!

1974-Mελής & Mαρία Mέτσιου―Δολοφονήθηκαν από τους Τούρκους

Κι ύστερα, ο Πενταδάκτυλος μας περίμενε να μας φιλοξενήσει στη σκιερή του αγκαλιά. Να μας δροσίσει στις πηγές του.

- Βάλε το καρπούζι και τις μπύρες στη πηγή. Βάλε και τα φρούτα, να κρατηθούν δροσερά.

- Σαλάτες, φαγητό, παιχνίδι και πάλι παιχνίδι. Και πειράγματα και καινούρια γέλια και τραγούδια… Τα τελευταία χαρούμενα τραγούδια του χρόνου. Και των επόμενων…

Δύο η ώρα το μεσημέρι και στο ραδιόφωνο η εκπομπή «Πρώτα με την αγάπη σας» παρουσιάζει το «τοπ-τεν» των Ελληνικών και ξένων τραγουδιών της εποχής. Πάριος, Βοσκόπουλος, Πουλόπουλος, Καλατζής, Κόκοτας, Νταλάρας, Μαρινέλα… Και το «waterloo» συνεχίζει να κρατά την πρώτη θέση από τη Γιουροβίζιον του Μάιου.

Η μουσική σμίγει με των τζιτζικιών τις φωνές, τα κελαηδίσματα των πουλιών και χάνεται μέσα στις φυλλωσιές των πεύκων και των κυπαρισσιών. Των ίδιων δέντρων που λίγες ώρες μετά, θα γίνονταν μάρτυρες μιας ανείπωτης τραγωδίας.

Πέντε η ώρα το απόγευμα: «Δεν τα μαζεύετε παιδιά; Έχουμε δύο γάμους απόψε».

Πως γινόταν και στην Κύπρο των 500.000 ανθρώπων, είχαμε κάθε Κυριακή ένα με δύο ή και τρεις γάμους… Εκεί τότε – όπως και σήμερα - οι άνθρωποι ήσαν δεμένοι μεταξύ τους, με δυνατούς φιλικούς δεσμούς. Ακόμα και μία λίρα να έβαζε κάποιος σε φακελάκι για το νέο ζευγάρι, ήταν ευπρόσδεκτο δώρο. Δεν έπρεπε όμως να λείψει κανείς από την εκκλησία και πολύ περισσότερο από το γλέντι που θα ακολουθούσε. Αυτό ήταν προσβολή!

Τα πιάτα με τα ψητά αρνιά, τα κατσίκια, τις πατάτες και τις σαλάτες γέμιζαν και ξαναγέμιζαν. Οι στενοί φίλοι και οι συγγενείς του ζευγαριού αναλάμβαναν χρέη σερβιτόρων. Οι μπύρες και τα αναψυκτικά έβγαιναν μέσα από την γεμάτη με πάγο μπανιέρα και τα βαρέλια και γέμιζαν τα τραπέζια.

Η ζωντανή μουσική από τρεις ή και τέσσερις καλλιτέχνες, έδινε το τέμπο σε μια προχειροφτιαγμένη από μπετόν στρογγυλή πίστα στην αυλή του ζευγαριού. Μικροί και μεγάλοι στροβιλίζονταν στους ήχους του βιολιού, του μπουζουκιού, του μαντολίνου και των ντραμς ως τα ξημερώματα. Και το φλερτ μεταξύ γνωστών και αγνώστων κοριτσιών και αγοριών έπαιρνε φωτιά. Οι γάμοι στην Κύπρο του 1974, ήταν τα καλύτερα δρώμενα, ώστε να γίνουν γνωριμίες και να δημιουργηθούν ειδύλλια και να ακολουθήσουν νέοι γάμοι, νέα ζευγάρια, νέες οικογένειες.

Δυο γάμοι! Δυο γλέντια! Πώς να προφτάσεις να τους ικανοποιήσεις όλους;

- Μα γιατί φεύγετε; Ακούστηκε το παράπονο του Νίκου και της Μαρίας στις 9.30 το βράδυ.

- Έχουμε κι άλλο γάμο. Πρέπει να πάμε κι εκεί…

Κούνησαν με κατανόηση το κεφάλι οι νιόπαντροι. Έσφιξαν με ζεστασιά τα χέρια των καλεσμένων τους. Ευχαρίστησαν εγκάρδια για την παρουσία τους στην μεγαλύτερη χαρά της ζωής τους. Και μας έδωσαν ραντεβού για την επόμενη εβδομάδα για να τα πούνε με τους γονείς μας, με την …ησυχία τους!

Ποια ησυχία; Χάθηκε ο Νίκος, όπως χάθηκε και ο Κώστας, ο επόμενος γαμπρός της βραδιάς. Οι νύφες έμειναν να περιμένουν στη νυφική παστάδα. Ακόμα περιμένουν!


Όταν ξημέρωσε η επόμενη εβδομάδα, ήταν η εβδομάδα της προδοσίας, του διχασμού, του αλληλοσπαραγμού. Και η επόμενη, ήταν η εβδομάδα του ξεριζωμού, της προσφυγιάς, της διχοτόμησης, του ξεκληρίσματος, της ορφάνιας.

Ξημέρωσε 15η Ιουλίου 1974! Που να μην ξημέρωνε στην Κύπρο ποτέ!

Ν. 2010


36 χρόνια υπό κατοχή

Απόστολος Βαρνάβας

Ο Ιδρυτής της Εκκλησίας της Κύπρου

Tου Καθηγητή Δρα Ζαννέτου Τοφαλλή

Στις 11 Ιουνίου η Κυπριακή Εκκλησία γιορτάζει τη μνήμη του ιδρυτή της και πολιούχου της, του Αποστόλου Βαρνάβα. Το μοναστήρι του Αγίου βρίσκεται κοντά στην Αμμόχωστο, ανάμεσα στα χωριά Έγκωμη, Άγιος Σέργιος, Λιμνιά και Στύλλοι. Εδώ και τριάντα χρόνια το ιστορικό αυτό μοναστήρι βρίσκεται χρόνια αλειτούργητο, υπό τουρκική κατοχή και λειτουργεί ως μουσείο εικόνων. Το επισκέπτονται πολλοί, δικοί μας και ξένοι

Είχαμε την ευκαιρία να το επισκεφθούμε κατά την πρόσφατη επίσκεψή μας στην Κύπρο Το ευχάριστο είναι ότι το μοναστήρι αυτό διατηρείται σε σχετικά καλή κατάσταση σε σύγκριση με τις δεκάδες κατεστραμμένες εκκλησίες και μοναστήρια μας. Εισηγούμαστε όπως γίνει εκστρατεία όπως οι ιστορικοί χώροι – Αλάσια, Σαλαμίνα, Απόστολος Βαρνάβας πρέπει να γίνουν σεβαστοί χώροι και να επιστραφούν στους νόμιμους κατοίκους της Κύπρου. Αποτελεί χρέος προς τον πολιτισμό και την ιστορία!

Αυτό το σύντομο σημείωμα για το “γείτονά” μου, τον Απόστολο Βαρνάβα, ας θεωρηθεί ένας μικρός φόρος τιμής στο μεγάλο αυτό ιεραπόστολο της Αγάπης, ένα ταπεινό μνημόσυνο στους τρεις τελευταίους μοναχούς της μονής, αδελφούς Βαρνάβα, Χαρίτωνα και Χρύσανθο, σπουδαίους αγιογράφους και μουσικούς από την Τρεμετουσιά που χάρισαν όλη τους τη ζωή για την πίστη τους,  και μια ζωντανή θύμηση ότι δεν θα ξεχάσουμε τις ρίζες του τόπου μας και ότι σύντομα θα λειτουργήσει ο Απόστολος Βαρνάβας όπως και όλες οι σκλαβωμένες εκκλησίες και μοναστήρια της πατρίδας μας.

Ποιος ήταν, λοιπόν, ο Ιδρυτής της Εκκλησίας της Κύπρου;

Ο Απόστολος και Ευαγγελιστής Βαρνάβας γεννήθηκε στην Κύπρο τον 1ο μ.Χ. αιώνα. `Ήταν Εβραϊκής καταγωγής και το πραγματικό του όνομα ήταν Ιωσής ή Ιωσήφ. Μετονομάστηκε σε Βαρνάβα, που πάει να πει "γιος της χαράς" όταν ακολούθησε το Χριστό και έγινε ένας από τους μαθητές του.

Μετά το διωγμό του Στέφανου του Πρωτομάρτυρα, ο Βαρνάβας στάλθηκε από τους Αποστόλους στην Αντιόχεια για να κηρύξει το λόγο του Θεού. Εκεί άρχισε και το αποστολικό του έργο. Στη συνέχεια ταξιδεύει μαζί με τον Απόστολο Παύλο και τον ανιψιό του Μάρκο στη Μικρά Ασία και την Κύπρο όπου και κηρύσσουν το Ευαγγέλιο. Παίρνει μέρος στην αποστολική σύνοδο. Στη συνέχεια επιστρέφει στην Κύπρο με τον Ευαγγελιστή Μάρκο.

Σύμφωνα με την παράδοση,  ο Βαρνάβας  βασανίστηκε και λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου από τους Εβραίους στη Σαλαμίνα. Οι μαθητές του και ο Μάρκος τον έθαψαν κρυφά σε ένα ρωμαϊκό τάφο και έφυγαν από το νησί κυνηγημένοι. Μαζί με το λείψανο του Αποστόλου Βαρνάβα έθαψαν και το χειρόγραφο ευαγγέλιο του Ματθαίου, ενός από τους τέσσερις Ευαγγελιστές.

Ο Απόστολος Βαρνάβας θεωρείται ο ιδρυτής και θεμελιωτής της Εκκλησίας της Κύπρου. Σε αυτόν επίσης χρωστά η Εκκλησία της Κύπρου το αυτοκέφαλό της. Όταν το 488 μ.Χ., το Πατριαρχείο Αντιοχείας προσπαθούσε να υποτάξει την Εκκλησία της Κύπρου, ο Απόστολος Βαρνάβας εμφανίστηκε στο όνειρο του τότε Αρχιεπίσκοπου Κύπρου Ανθέμιου και του υπέδειξε τον τόπο που ήταν θαμμένος. Ο Ανθέμιος αναζήτησε και βρήκε τον τάφο και το λείψανο του Αποστόλου κάτω από μια χαρουπιά κοντά στη Σαλαμίνα. Πάνω στο στήθος του Βαρνάβα βρήκε το ιδιόγραφο Ιερό Ευαγγέλιο του Ευαγγελιστή Ματθαίου.

Ο Ανθέμιος δεν έχασε καιρό. Πήρε το Ευαγγέλιο και πήγε στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί έγινε δεκτός από τον Αυτοκράτορα Ζήνωνα, από τον οποίο ζήτησε προστασία και επικύρωση του αυτοκέφαλου της Εκκλησίας της Κύπρου. Ο Αυτοκράτορας έδωσε τότε εντολή για σύγκληση έκτακτης οικουμενικής συνόδου στην Κωνσταντινούπολη, το 488 μ.Χ., στην οποία κλήθηκαν και επίτροποι του Πατριαρχείου Αντιοχείας. Η Σύνοδος έθεσε οριστικά τέρμα στην αμφισβήτηση του αυτοκέφαλου της Εκκλησίας της Κύπρου, επικυρώνοντας την αποστολικότητα και το αυτοκέφαλο της Κυπριακής Εκκλησίας.

Ο Ανθέμιος, θέλοντας να δείξει την ευγνωμοσύνη του προς τον αυτοκράτορα, τού χάρισε το ιδιόχειρα γραμμένο Ευαγγέλιο του Ματθαίου. Με τη σειρά του, ο Ζήνωνας χάρισε στον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου και τους διαδόχους του τα ακόλουθα αυτοκρατορικά προνόμια: να φορεί κόκκινο μανδύα στις επίσημες τελετές, να κρατεί αυτοκρατορικό σκήπτρο αντί για τη συνηθισμένη ποιμαντορική ράβδο και να υπογράφει με κόκκινο μελάνι.

Στο μέρος, όπου βρέθηκε το λείψανο του Αποστόλου Βαρνάβα, κοντά στη Σαλαμίνα, κτίστηκε μοναστήρι αφιερωμένο στον Απόστολο και ιδρυτή της Εκκλησίας της Κύπρου. Σήμερα το Μοναστήρι του Αποστόλου Βαρνάβα, όπως και το 37% της Κύπρου είναι σκλαβωμένα στους Τούρκους.

Η μνήμη του Αποστόλου Βαρνάβα γιορτάζεται στις 11 Ιουνίου. Ας ευχηθούμε οι νόμιμοι κάτοικοι της Κύπρου θα γιορτάσουν του χρόνου ελεύθερα στη μονή του Αγίου. Στώμεν καλώς!

ΖΑΝΝΕΤΟΣ ΤΟΦΑΛΛΗΣ, 2010


Δίνει μόνη της αγώνα για
τα Γλυπτά του Παρθενώνα

Η Αννα Σιδηροπούλου τα τελευταία 12 χρόνια έχει συλλέξει 38.000 υπογραφές από ξένους για την επιστροφή των Μαρμάρων. «Δεν ανέχομαι να κάτσω με τα χέρια σταυρωμένα», λέει

Σεπτέμβριος 2009

Καθισμένη στη βάση του Ιερού Βράχου, κοιτάζει την Ακρόπολη με δέος. Το σπίτι της, δύο δωμάτια στα Αναφιώτικα της Πλάκας, στέκει κάτω από τη βαριά σκιά του κι εκείνη δηλώνει κοφτά ερωτευμένη με τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό.

Η Αννα Σιδηροπούλου με ένα από τα τετράδια υπογραφών
στο σπίτι της στα Αναφιώτικα της Πλάκας.

Η κ. Αννα Σιδηροπούλου είναι η γυναίκα που τα τελευταία δώδεκα χρόνια έχει συγκεντρώσει 38.000 υπογραφές από ξένους που ζητούν την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα στη χώρα μας. Με τη φλόγα να καίει ακόμη τα κουρασμένα της μάτια λέει: «Αυτό που λείπει από εδώ είναι ένα κομμάτι του Πολιτισμού μας, είναι αδικία. Είμαι Ελληνίδα και Μακεδόνισσα και δεν ανέχομαι να κάτσω με τα χέρια σταυρωμένα».

Τρεις Αγγλίδες υπογράφουν για την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα από το Βρετανικό Μουσείο

Για περισσότερα από έξι χρόνια, κι ενώ τα πρωινά εργαζόταν ως εργάτρια στον Δήμο της Αθήνας, τα απογεύματα έστηνε καθημερινά το τραπεζάκι της στην οδό Κυδαθηναίων ή στην είσοδο της Ακρόπολης. Απλωνε τα τετράδιά της και με ένα χαρτόνι όπου αναγραφόταν «Τα Μάρμαρα του Παρθενώνα πρέπει επιτέλους να επιστρέψουν εκεί όπου ανήκουν. Αν συμφωνείτε, παρακαλώ υπογράψτε», μάζευε υπογραφές. «Εχω υπογραφές από ανθρώπους της Ουγκάντα μέχρι του Θιβέτ», λέει με περηφάνια. «Από ανθρώπους κάθε επαγγέλματος και μόρφωσης».

Επειτα, καθώς τα προβλήματα υγείας την κατέβαλαν, μετέφερε το στέκι της στην οδό Θρασύλλου. Αλλωστε, τουρίστες υπάρχουν παντού στην Αθήνα. Κι εκείνη με τα λιγοστά αγγλικά της και τη βοήθεια των γειτόνων πιάνει κουβέντα μαζί τους και μετρά κάθε υπογραφή ως ένα σπουδαίο βήμα για την πατρίδα. Τώρα πια η λειτουργία του Μουσείου της Ακρόπολης την έχει οπλίσει με περισσότερο κουράγιο και αισιοδοξία.

«Για μένα η μεγαλύτερη ικανοποίηση είναι το ότι τόσα χρόνια βλέπω πως οι Βρετανοί θέλουν να επιστρέψουν τα μάρμαρα. Εχω χιλιάδες υπογραφές Βρετανών. Πανεπιστημιακών, ακόμη και βουλευτών τους. Το πρόβλημα το έχουν οι κυβερνήσεις».

Η σκληρότητα των κυβερνώντων υπήρξε, άλλωστε, καθοριστική για την απόφασή της.

«Το 1997 καθόμουν ένα απόγευμα μπροστά στην τηλεόραση και άκουσα πως οι Εργατικοί στην Αγγλία υπόσχονταν πως αν κερδίσουν τις εκλογές θα επιστρέψουν τα Ελγίνεια. Πήγα και έκανα τάμα στην Παναγία την Αναφιώτισσα για να κερδίσουν τις εκλογές. Λίγους μήνες, όμως, αργότερα ο Αγγλος υπουργός Πολιτισμού το αρνήθηκε και τότε θύμωσα πάρα πολύ.

Είπα μέσα μου: Κάτσε να δεις που θα σε κάνω εγώ να υπογράφουν όλοι οι Βρετανοί εναντίον σου. Την επόμενη ημέρα πήγα στο βιβλιοπωλείο του Πάλλη και αγόρασα δύο τετράδια. Και έτσι ξεκίνησα».

Είχε επηρεαστεί πολύ από την εκστρατεία υπέρ της επιστροφής των Μαρμάρων που είχε οργανώσει η Μελίνα Μερκούρη τη δεκαετία του 80.

«Στην ιστορία αυτή με έβαλε η Μελίνα. Και φανταστείτε ότι εγώ ψήφιζα ακόμη Νέα Δημοκρατία, αφού εμείς οι Σερραίοι είχαμε την τρέλα του Καραμανλή. Ανέβαινε συνέχεια εδώ πάνω και μια μέρα βγαίνω έξω και της λέω: Τι θες κυρά μου κι έρχεσαι κάθε μέρα εδώ;. Και τότε εκείνη μου απάντησε: Το ότι είσαι Ελληνίδα μάνα και το σπίτι σου ακουμπάει την Ακρόπολη πρέπει να ξέρεις τι σημαίνει. Σε περιμένω αύριο στο γραφείο μου να τα πούμε. Και πήγα. Ετσι γνωριστήκαμε».

Δυναμική γυναίκα, απόφοιτη Δημοτικού, μάνα τεσσάρων παιδιών που τα μεγάλωσε μόνη της με δυσκολίες και γιαγιά σήμερα η κ. Σιδηροπούλου ελπίζει πλέον μετά την κατασκευή του Μουσείου πως θα δει από κοντά τα Γλυπτά του Παρθενώνα κοντά στο σπίτι της, στον φυσικό τους χώρο...

«Αυτό που με στενοχωρεί είναι ότι μόνο λίγοι Ελληνες, πάντα Ελληνες, διαφωνούν και μου λένε: Τι τα θέλεις πίσω; Ας τα εκεί που τα φροντίζουν καλύτερα. Δεν είναι έτσι όμως», λέει. «Αν δεν υπήρχε ο Εφιάλτης, ξέρεις, δεν θα χανόταν η μάχη στις Θερμοπύλες...».

ΤΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

Ο Βρετανός καθηγητής
Πολλά είναι τα περιστατικά που έχει να θυμάται η κ. Αννα από τη 12χρονη δραστηριότητά της. Ενα από αυτά που ξεχωρίζει το έζησε με κάποιον Βρετανό καθηγητή Πανεπιστημίου που στάθηκε στο τραπεζάκι της. «Καθόμουν με την ταμπελίτσα μου και με πλησίασε», λέει.

«Τότε με ρώτησε λοιπόν: Τι τα θέλετε τα μάρμαρα; Σε όλα τα κράτη του κόσμου υπάρχουν αρχαιότητες από άλλες χώρες. Μόλις το άκουσα εξοργίστηκα», συνεχίζει. «Γυρίζω λοιπόν σε εκείνον που μας έκανε τη μετάφραση και του λέω: Πες του πως σε μπακάλικο σπούδασε, όχι σε Πανεπιστήμιο. Εδώ τα μάρμαρα αφαιρέθηκαν από ένα ζωντανό μνημείο, ήταν βεβήλωση και κλοπή. Ο καθηγητής μού αντέτεινε όμως: Εσείς τότε δεν ήσαστε ακόμη κράτος κι εγώ του απάντησα: Ημασταν όμως έθνος!», θυμάται σήμερα με οργή...

Οι γυναίκες από τα Σκόπια
Επεισοδιακή ήταν επίσης η συνάντησή της με τρεις γυναίκες από τα Σκόπια οι οποίες θέλησαν να υπογράψουν για τον ιερό σκοπό στον οποίο έχει μπει μπροστάρισσα η κ. Αννα. «Οταν υπέγραψαν, στη χώρα προέλευσης έγραψαν Μακεδονία.

Αρχισα να φωνάζω. Εγώ είμαι Πόντια Μακεδόνα και να το σβήσετε αμέσως. Από πού κι ως πού είστε εσείς Μακεδόνισσες;. Τόσο πολύ τρόμαξαν που το έσβησαν με μπλάνκο και στη θέση του έγραψαν FΥRΟΜ...».

Ομάδα στο Facebook
Διαδικτυακή ομάδα που ζητά την αξιοποίηση των 38.000 υπογραφών που συνέλεξε η κ. Σιδηροπούλου, από το υπουργείο Πολιτισμού, έχει δημιουργηθεί στα ηλεκτρονικά μονοπάτια του Facebook.

H ομάδα προτείνει τη μαζική αποστολή e-mails προς την πολιτική ηγεσία του υπουργείου τα οποία θα ζητούν την αξιοποίηση των υπογραφών και την τοποθέτηση παρόμοιων βιβλίων σε κάθε αρχαιολογικό χώρο και Μουσείο της χώρας.

Σημειώνεται ότι η κ. Σιδηροπούλου έχει τιμηθεί από την Πολιτεία για τη μαχητικότητά της με ένα αναθηματικό ανάγλυφο του 5ου αιώνα π.Χ. από την Ακρόπολη.

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΡΟΒΒΑ