Στερνό αντίο στον μεγάλο πολιτικό άνδρα

Σε κλίμα οδύνης και συγκίνησης, ο κυπριακός ελληνισμός αποχαιρέτησε τον τέως πρόεδρο Τάσσο Παπαδόπουλο, ο οποίος ετάφη στο Κοιμητήριο Δευτεράς. Το παρών έδωσε σύσσωμη η πολιτική και θρησκευτική ηγεσία της Κύπρου και πλήθος κόσμου.

Στην εξόδιο ακολουθία, η οποία εψάλη προεξάρχοντος του Αρχιεπισκόπου Χρυσοστόμου και σύσσωμης της Ιεράς Συνόδου, παρίσταντο ο προέδρος της Δημοκρατίας, Δημήτρης Χριστόφιας, η πολιτική ηγεσία, το Υπουργικό Συμβούλιο, βουλευτές και πλήθος κόσμου. Παρόντες ο Έλληνας πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής, η υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδος Ντόρα Μπακογιάννη, αντιπροσωπεία της Βουλής των Ελλήνων, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Γιώργος Παπανδρέου και ο πρόεδρος του ΛΑΟΣ Γιώργος Καρατζαφέρης. Στην κηδεία παρίστατο επίσης, ως εκπρόσωπος του προέδρου του Ευρωκοινουβουλίου, ο Χανς Γκερτ Πέτερινγκ και η αντιπρόεδρος του Σώματος, Ρόδη Κράτσα. 

Με παρατεταμένο χειροκρότημα, οι συγκεντρωθέντες στο προαύλιο του ναού υποδέχτηκαν τον επίτιμο Πρόεδρο του ΚΣ ΕΔΕΚ Βάσο Λυσσαρίδη, ο οποίος εκφώνησε και τον επικήδειο λόγο.

Επικήδειος λόγος Βάσου Λυσσαρίδη

Ο Τάσσος Παπαδόπουλος έφυγε από τη ζωή για να παραμείνει ζωντανός στη μνήμη ενός ολόκληρου λαού, τόνισε στον επικήδειο λόγο που εκφώνησε στην κηδεία του τέως Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Τάσσου Παπαδόπουλου, ο Επίτιμος Πρόεδρος του ΚΣ ΕΔΕΚ Βάσος Λυσσαρίδης, δίνοντας διαβεβαίωση προ τον εκλιπόντα ότι ο αγώνας θα συνεχισθεί. Οπως είπε ο κ. Λυσσαρίδης, η ιστορία θα καθιερώσει το ρόλο του Τάσσου Παπαδόπουλου ως του Προέδρου που απέκρουσε τα απαράδεκτα σχέδια, αλλά και διαφοροποίησε αποτελεσματικά το αρνητικό κλίμα που δημιούργησε το πλήρως δικαιολογημένο ΟΧΙ του λαού μας.
«Μια μεγάλη προσωπικότητα που λάμπρυνε την πολιτική ζωή της πατρίδας μας, που άφησε ανεξίτηλη τη σφραγίδα του στα δρώμενα της Κύπρου, ο Πρόεδρος που πιστός στη λαϊκή εντολή απέρριψε εθνοκτόνα σχέδια, επαναλαμβάνοντας το διαχρονικό στην Ελληνική ιστορία ΟΧΙ, πέρασε το κατώφλι της αιωνιότητας», πρόσθεσε.
«Πέρασε το κατώφλι της ιστορίας. Και πέρασε με περγαμηνές αγώνων, θυσιών και προάσπισης αρχών. Με εκκρεμή οράματα, με ανεκπλήρωτες προσδοκίες, αλλά και με βεβαιότητα ότι ο αγώνας στον οποίο αφιέρωσε τη ζωή του θα συνεχισθεί. Πως και νεκρός θα μαρτυρήσει τη δικαίωση», ανέφερε ο κ. Λυσσαρίδης.
«Φίλε Τάσσο. Ο λαός δεν σου παραχωρεί άδεια απουσίας ωσότου λεύτεροι σεργιανίσουμε στα λεύτερα αγαπημένα τοπία. Οσο το συρματόπλεγμα της ντροπής θα διχοτομεί την αξιοπρέπεια και τα χώματα μας, όσο η κατοχική σημαία θα συνοδεύει στον ξύπνιο τους εφιάλτες μας, έχοντας τώρα νικήσει το θάνατο μαζί με τη στρατιά των συναγωνιστών σου, με τον Μακάριο σημαιοφόρο, με τον Αυξεντίου, τον Μάτση, τον Παλληκαρίδη θα ανατρέψουμε το σκηνικό,» τόνισε ο Επίτιμος Πρόεδρος της ΕΔΕΚ.
Οπως είπε, «η Κύπρος θρηνεί έναν άξιον της πατρίδος τέκνον. Και ο Ελληνισμός συμμετέχει στο θρήνο για την απώλεια. Ο Ελληνισμός στο σύνολό του γιατί οι εθνικοί αγώνες αγνοούν ιδεολογικά σύνορα. Η παρουσία εδώ του Πρωθυπουργού της Ελλάδας, κ. Καραμανλή, του αρχηγού της αντιπολίτευσης κ. Παπανδρέου και της Υπουργού Εξωτερικών κ. Μπακογιάννη μαρτυρούν του λόγου το αληθές», ανέφερε.
«Αυτή η οδυνηρή συγκυρία προσφέρει την ευκαιρία να αποστείλουμε από κοινού το μήνυμα ότι θα απορρίψουμε απορριφθέντα υπό του λαού σχέδια που εκκολάπτονται υπό νέα ονοματολογία και ότι θα σταθούμε ανάχωμα σε ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας a la carte με την κυνική απαίτηση μη συμμόρφωσης προς τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις της και νομιμοποίηση κηδεμονικών δικαιωμάτων και στρατιωτικής παρουσίας, παρθενογένεσης δυο κρατών και συνεταιρισμού», πρόσθεσε.
«Φίλε Τάσσο. Φεύγεις αφήνοντας αξιόλογη, ανεξίτηλη κληρονομιά. Ο λαός θυμάται έντονα την τελευταία παρακαταθήκη σου στην κρίσιμη ώρα των αποφάσεων», είπε ο κ. Λυσσαρίδης, προσθέτοντας πως ήταν σαφής η διαπίστωση του Τάσσου Παπαδόπουλου πως «το σχέδιο Ανάν δεν καταλύει την de facto διχοτόμηση, αλλά αντίθετα τη νομιμοποιεί και ότι υπάρχουν θέματα αρχών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπου η 'μέση λύση' δεν συνιστά τη σωστή απάντηση'. Πρόσθετες 'Παρέλαβα κράτος με διεθνή αναγνώριση. Δεν θα παραδώσω κοινότητα χωρίς δικαίωμα λόγου και σε αναζήτηση κηδεμόνων' », σημείωσε ο κ. Λυσσαρίδης.
«Αυτά δήλωνες στο δραματικό σου διάγγελμα, πληγωμένος από την παραγνώριση αρχών από εκείνους που ήταν εντεταλμένοι για την υπεράσπισή του. Με έντονα φορτισμένη λυγμική φωνή, με τη συναίσθηση ότι στεκόσουν ανένδοτος προασπιστής των δικαιωμάτων του λαού μας και θεματοφύλακας της ιστορίας μας. Ο συναισθηματισμός ταιριάζει στον ειλικρινή. Στέρεες οι εθνικές ρίζες με τις πολυχιλιόχρονες ελληνικές παραδόσεις. Στέρεη η προσωπική ιστορία. Προδιαγεγραμμένη, σχεδόν νομοτελειακή η πορεία σου», ανέφερε ο Επίτιμος Πρόεδρος του ΚΣ ΕΔΕΚ.
«Αγωνιστής από την πρώτη νεανική ηλικία στην πρώτη γραμμή του εθνικο-απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ όπου και σε πρωτοσυνάντησα.
Μαζί στο Λονδίνο στη δραματική σύσκεψη καταψηφίσαμε τις συμφωνίες Ζυρίχης - Λονδίνου. Ο Μακάριος στην πορεία αναγνωρίζοντας τις αρετές και ικανότητές σου, σε διορίζει υπουργό. Τον νεαρότερο υπουργό της Κυπριακής Δημοκρατίας», είπε ο κ. Λυσσαρίδης.
«Αδέκαστος στην προάσπιση αξιών, έτοιμος για κατάθεση γνώμης και έτοιμος να προσαρμοσθεί έργοις», υπογράμμισε.
Σημειώνοντας πως θα ήταν υποτιμητικό να αναλωθεί στην απαρίθμηση πληθώρας πολιτικών και πολιτειακών αξιωμάτων στα οποία διέπρεψε ο Τάσσος Παπαδόπουλος και την τόσο αξιόλογη προσφορά τους σε όλους τους τομείς της δημόσιας ζωής ο κ. Λυσσαρίδης είπε πως ωστόσο δεν μπορεί να μην αναφερθεί στην πρωτοποριακή προσφορά του για εδραίωση του πρώτου κοινωνικού κράτους στην Κύπρο.
«Αρχή άνδρα δείκνυσι. Και το τελευταίο αξίωμα στην προεδρία του κράτους υπήρξε η κορωνίδα της προσφοράς του και η ανάδειξη της προσωπικότητάς του. Αφόρητες οι πιέσεις, ασφυκτικός ο κλοιός για εξαναγκασμό του λαού μας να προσυπογράψει σχέδια εθνικής ταπείνωσης και υπονομευτικά της εθνικής μας επιβίωσης. Και τα πυρά εχθρικά και φίλια στρέφονταν προς τον εκλεγμένο πρόεδρο», είπε για να προσθέσει: "Κι εσύ Τάσσο, φρουρός μιας άλλης μορφής Θερμοπυλών, παρέμεινες πιστός τοις του λαού ρήμασι πειθόμενος, γνωρίζοντας το τίμημα και έτοιμος να υποστείς τις συνέπειες".
Και ο αγώνας, ανέφερε ο κ. Λυσσαρίδης, δεν αφορούσε μόνο την επιβίωση των Ελληνοκυπρίων αλλά και την ουσιαστική ακηδεμόνευτη πορεία των Τουρκοκυπρίων.
«Γιατί πιστός στις εθνικές σου ρίζες, υπήρξες και θερμός προασπιστής των δικαιωμάτων των Τουρκοκυπρίων με τη σωστή διαπίστωση ότι ειρήνη και πρόοδος μπορούν να διασφαλισθούν μόνο σε συνθήκες αλληλοσεβασμού», είπε.
Πρόσθεσε πως «η ιστορία θα καθιερώσει το ρόλο σου ως του Προέδρου που απέκρουσε τα απαράδεκτα σχέδια αλλά και διαφοροποίησε αποτελεσματικά το αρνητικό κλίμα που δημιούργησε το πλήρως δικαιολογημένο ΟΧΙ του λαού μας. Και αυτό επετεύχθη όχι με προσαρμογή σε πιέσεις ή εγκατάλειψη αρχών αλλά με θρησκευτική προσήλωση στην προάσπιση της ετυμηγορίας του λαού».
«Και αυτά χαρακτηρίσθηκαν ως απορριπτισμός. Αν απορριπτισμός είναι η άρνηση της εθνικής αυτοκτονίας, τότε ο τίτλος είναι άκρως τιμητικός. Διάλεξες συνειδητά το δρόμο του εθνικού Γολγοθά, γιατί γνώριζες πως μόνο με την ανάληψη ευθυνών χαράσσονται οι δρόμοι εθνικής σωτηρίας. Στη ρήτρα ότι οι ιδέες δεν δολοφονούνται, προσθέτω. Ομως ούτε οι ιδεοφόροι πεθαίνουν. Πεθαίνουν όσο δεν αφήνουν κληρονομιά. Κι εσύ αφήνεις αξιόλογη κληρονομιά», ανέφερε.
Πρόσθεσε πως «τα μηνύματα είναι σαφή. Σεβόμαστε τα δικαιώματα όλων των λαών και όλων των ομάδων. Ομως απαιτούμε σεβασμό και στα δικά μας. Είμαι βέβαιος ότι και από τον τάφο θα διαλαλείς ότι δεν θα δεχθούμε χωριστά κράτη και συνεταιρισμό που οδηγεί σε ένα πολυκηδεμονευόμενο συνομοσπονδιακό μόρφωμα», είπε ο κ. Λυσσαρίδης και διαβεβαίωσε πως «ο αγώνας θα συνεχισθεί».
«Συμβιβασμός ναι. Αλλά σε πλαίσια αρχών που διαφυλάττουν την εθνική αξιοπρέπεια και επιβίωση. Μόνιμη κοινή μας γραμμή παραμένει μια λύση εναρμονισμένη με το διεθνές δίκαιο και το ευρωπαϊκό κεκτημένο που να διασφαλίζει την ενότητα του κράτους, του χώρου, της οικονομίας, των θεσμών, θα απαλλάσσει από κηδεμονίες και ξένη στρατιωτική παρουσία και θα διασφαλίζει τις βασικές ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα όλων των πολιτών, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος όλων των προσφύγων για επάνοδο στις πατρογονικές εστίες και περιουσίες τους», ανέφερε ο Επίτιμος Πρόεδρος του ΚΣ ΕΔΕΚ.
«Αυτές υπήρξαν οι διακηρύξεις όλων προς το λαό και ο λαός είναι φυσικό να απαιτεί προσήλωση στις δεσμεύσεις. Φεύγεις δικαιωμένος με σαφή εντολή στα παιδιά σου, στους δικούς σου και σ' όλο το λαό να μην παρεκκλίνουν από τη διακηρυγμένη πορεία που τώρα σφραγίζεται με τη δική σου βιολογική απουσία, όχι την πολιτική», πρόσθεσε.

«Σ' αυτό τον ιερό χώρο ενώπιον του λαού και της ιστορίας δίνουμε την υπόσχεση ότι δεν θα παρεκκλίνουμε από αυτή την πορεία. Η φωνή σου για απόρριψη απαράδεκτων σχεδίων θα είναι τώρα ακόμα πιο δυνατή, πιο καθολική, πιο αποδεκτή.
Για την οικογένειά σου θα είναι παρηγοριά ότι όλη η Κύπρος παραστέκεται στη θλίψη τους και ιδιαίτερα στη μεγάλη κυρία, τη Φωτεινή της αξιοπρέπειας και της προσφοράς. Θα συνεχίσουμε όλοι μαζί. Και θα σ' έχουμε πάντα συντροφιά ως τη δικαίωση. Αυτή τη μοίρα όρισαν οι θεοί για τους διαχρονικούς αγωνιστές», κατέληξε ο κ. Λυσσαρίδης.

Αποχαιρετιστήριος λόγος του Αρχιεπισκόπου Χρυσοστόμου

«Ο Τάσσος Παπαδόπουλος ήταν πολιτικός επιπέδου, αυθεντικός άνθρωπος. Επιθυμούσε να υπηρετήσει την πατρίδα του. Δε ζητούσε θώκους προσωπικής ικανοποίησης», τόνισε ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου, Χρυσόστομος Β' στον αποχαιρετιστήριο λόγο του στην κηδεία του τέως Προέδρου της Δημοκρατίας, στον Ιερό Ναό Αγίας Σοφίας στον Στρόβολο, στην οποία προέστη.
Χαρακτηρίζοντας τον Τάσσο Παπαδόπουλο ως μοναδική προσωπικότητα της πατρίδας μας, ο Αρχιεπίσκοπος είπε ότι η απώλεια είναι ανυπολόγιστη. «Ανερμήνευτη η συμφορά. Μια από τις ελάχιστες ορθές φωνές για το εθνικό μας θέμα, έσβησε. Οι ελπίδες πως, στην κατάλληλη στιγμή, αν χρειαζόταν, θα συνήγειρε και θα συσπείρωνε τα πλήθη για αποτροπή επικίνδυνης λύσης, εξανεμίστηκαν. Οι ανησυχίες αρχίζουν να μας κυκλώνουν».
Στο άκουσμα της αδυσώπητης ασθένειας του τέως Προέδρου, συνέχισε, ο λαός υπέστη φρικτό κλονισμό και στο μήνυμα του θανάτου, μέγα πένθος ξαπλώθηκε σ' ολόκληρη την Κύπρο. Βιώνουμε, τώρα, είπε, τον οδυνηρό χωρισμό. «Στ' αλήθεια «πώς εγνόφωσε Κύριος», την Κύπρον, σήμερα, όπως θα 'λεγε και ο προφήτης Ιερεμίας;».
Θα μπορούσε, πρόσθεσε, να προσφέρει ακόμα, ιδιαίτερα στους δύσκολους και χειμέριους καιρούς που περνούμε, αφού ήταν μόλις 74 ετών, όμως, άλλος είναι «ο χρόνους μετρών τοις ζώσι και καιρούς θανάτου ιστών».
Ο Αρχιεπίσκοπος τόνισε ότι ο Τάσσος Παπαδόπουλος, που ανεδείχθη άξιος συνεχιστής του έργου του Μακαρίου, θα μας καθοδηγεί πλέον στους δύσκολους δρόμους, για εξεύρεση μιας υποφερτής λύσης που να 'ναι βιώσιμη και θα εξασφαλίζει την φυσική, αλλά και εθνική παραμονή μας στις πατρογονικές εστίες μας.
Αναφερόμενος στην ζωή του κ. Παπαδόπουλου, είπε ότι η εντιμότητά του, το μεγαλείο της αξιοπρέπειάς του, η ευθύτητά του, η καθαρότητα της σκέψης του, η εσωτερική του ευγένεια, το ακίβδηλο, απέριττο και δωρικό του χαρακτήρα του, το υψηλότατο ήθος του, η αυθεντικότητα της προσωπικότητάς του, η γνησιότητά του, τον ανέδειξαν ως τον κατ' εξοχήν Ανθρωπον (με Α κεφαλαίο) της εποχής μας. «Πολύς το φαινόμενον, πλουσιότερος το κρυπτόμενον», κατά τον Γρηγόριο τον Θεολόγο», όπως είπε.
Κατέστη, πρόσθεσε, το τέλειο παράδειγμα προς μίμηση στην εποχή μας, όπου τα μικρά αναστήματα - κατά την εκκλησιαστική γλώσσα οι Ζακχαίοι του πνεύματος - υπερτιμούν τον εαυτό τους και την αξία τους, ενώ μόλις και φτάνουν τα φτωχά φυλλώματα μιας απλής συκομορέας.
Ηταν, όπως είπε, άριστος μαθητής, με έμφυτη εξυπνάδα. Η ζωή του ταυτίστηκε με τους αγώνες της Κύπρου και του λαού της. Δεν ήταν μόνον ο αγώνας της ΕΟΚΑ, πρόσθεσε. Σύμβουλος του Μακαρίου στη διάσκεψη για τις συμφωνίες Ζυρίχης - Λονδίνου, υπουργός σε αλλεπάλληλα υπουργεία και αργότερα βουλευτής, άφηνε παντού το στίγμα της παρουσίας του, είπε. Υπενθύμισε ότι ο Τάσσος Παπαδόπουλος ανέλαβε συνομιλητής στο Κυπριακό, αναδείχθηκε Πρόεδρος της Βουλής, τίμησε το υπουργικό και το βουλευτικό αξίωμα.
Δεν υποκατέστησε ποτέ την αλήθεια του προσώπου του, τον αληθινό του χαρακτήρα, με το προσωπείο του αξιώματός του, τόνισε. Αυτή η εμμονή του σε αρχές και η άρνησή του να υπόσχεται στο λαό πράγματα ανέφικτα, αντισυνταγματικά ή επικίνδυνα για την ασφάλεια του τόπου, του στοίχισαν την Προεδρία στις πρόσφατες Προεδρικές εκλογές, ανέφερε ο Μακαριώτατος. Ηταν - είπε - πολιτικός επιπέδου, αυθεντικός άνθρωπος. «Επιθυμούσε να υπηρετήσει την πατρίδα του. Δε ζητούσε θώκους προσωπικής ικανοποίησης».
Η έπαλξη από την οποία, με τους λαμπρούς προσωπικούς αγώνες του, καθιερώθηκε στη συνείδηση όχι μόνο του Κυπριακού Ελληνισμού, αλλά και όλων των Ελλήνων, ήταν η θέση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, σημείωσε. «Κι ήταν ευτύχημα που η Πρόνοια του Θεού, που πάντα μεριμνά για τους ανθρώπους, σε ώρες κρίσιμες για τον τόπο, όταν ετοιμάζονταν τα σχέδια για την κατάλυση της κρατικής μας οντότητας και την, χωρίς όρους, παράδοσή μας στη διάθεση της Αγκυρας, «ανήγειρε», κατά το Γραφικόν, «κέρας σωτηρίας εξ εχθρών ημών και εκ χειρός πάντων των μισούντων ημάς», τον Τάσσον Παπαδόπουλο, που ηγήθηκε του λαού του στην απόρριψη των ξένων σχεδιασμών, και του επανέφερε το αίσθημα της εθνικής αξιοπρέπειας».
Κορυφαία στιγμή του το δημοψήφισμα της 24ης Απριλίου 2004, είπε, «τότε που έσωσε την Κυπριακή Δημοκρατία από τη διάλυση, και εμάς από την αναζήτηση εκτός Κύπρου νέας πατρίδας», ισάξιο - όπως είπε - προς το διάγγελμα του Μακαρίου στην πλατεία Ελευθερίας στις 20 Ιουλίου 1977.
Κάθε μεγάλη προσωπικότητα, πρόσθεσε, έχει και άσπονδους εχθρούς, φέροντας ως παράδειγμα ότι ο Βενιζέλος που δημιούργησε την μεγάλη Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών, δεν εξελέγη καν βουλευτής στις εκλογές του 1920. Τον Μακάριο, συνέχισε, προσπάθησαν πολλές φορές να τον δολοφονήσουν και στο τέλος μια θλιβερή μειοψηφία τον ανέτρεψε. «Αν ο Τάσσος Παπαδόπουλος δεν συναντούσε την αμφισβήτηση, θα 'πρεπε να αμφιβάλουμε για την αξία και τη μεγαλοσύνη του. Τώρα που έφυγε από τον κόσμο τούτο, όλοι αναγνώρισαν την αξία του».
Καταθέτοντας στην άφθιτη μνήμη του τα αισθήματα του θαυμασμού και της αγάπης μας, ανανεώνουμε όλοι σήμερα, σημείωσε, την απόφασή μας για αγώνα μέχρι τη δικαίωση, μέχρι την εξασφάλιση των συνθηκών εκείνων που θα επιτρέπουν τη διαβίωσή μας, μέσα σε συνθήκες ελευθερίας, στη γη των πατέρων μας. «Θα είναι, η απόφασή μας αυτή, το καλύτερο στεφάνι και το καλύτερο μνημόσυνο για τον αξέχαστο ηγέτη μας», κατέληξε ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος. 

Η προσωποποίηση της νεότερης ιστορίας της Κύπρου

Του ΚΟΡΝΗΛΙΟΥ ΧΑΤΖΗΚΩΣΤΑ

Όταν η ελληνική κυβέρνηση ασκούσε πιέσεις προς την κυπριακή αντιπροσωπία το 1959 για να αποδεχθεί το σύνταγμα της Ζυρίχης, ο τότε Υπουργός των Εξωτερικών Ευάγγελος Αβέρωφ είπε προς την κυπριακή αντιπροσωπία: «Το αίμα της Κύπρου επί των χειρών σας. Σαν ελληνική κυβέρνηση σας δηλώνω ότι αυτό αποτελεί το άκρον άωτον των προσπαθειών μας. Ώς εδώ και μη παρέκει». Ο νεαρός τότε Τάσσος Παπαδόπουλος, μέλος της κυπριακής αντιπροσωπίας, απάντησε: «Εσείς, εξοχότατε, σαν κυβέρνηση μπορεί να μας εγκαταλείψετε. Ο ελληνικός λαός, όμως, δεν θα μας εγκαταλείψει».

Ο Τάσσος Παπαδόπουλος ήταν από τους ελάχιστους της κυπριακής αντιπροσωπίας που μετέβη στο Λονδίνο κατά τις διαπραγματεύσεις για τη λύση του Κυπριακού το 1959, ο οποίος διαφώνησε τότε με τις συμφωνίες Ζυρίχης - Λονδίνου. Και η παρουσία του στην αντιπροσωπία δεν ήταν τυχαία. Ο Τάσσος Παπαδόπουλος ήταν τότε μόνο 25 χρονών, και είχε ήδη στο ενεργητικό του μια έντονη δράση στον Αγώνα της ΕΟΚΑ, ως τομεάρχης Λευκωσίας, αλλά και ο επικεφαλής της Πολιτικής Επιτροπής Κυπριακού Αγώνα, της ΠΕΚΑ. Έκτοτε και σ’ όλη του τη ζωή είχε ενεργό ανάμιξη στα κοινά, και ταυτίστηκε με τη νεότερη ιστορία της Κύπρου, από το 1955 μέχρι και σήμερα, αφήνοντας ανεξίτηλη τη σφραγίδα του. Πιστός σε αιώνιες αξίες, έκανε τον Ελληνισμό της Κύπρου, και της Ελλάδος ακόμα, να αισθανθεί περήφανος και δεν είναι τυχαίο που πολλοί στην Ελλάδα τον αποκαλούν εθνικό ηγέτη. «Η Ελλάδα έχει ηγέτη, τον Τάσσο Παπαδόπουλο», γράφτηκε στους τοίχους σε πόλεις της Βορείου Ελλάδας, μετά το δημοψήφισμα του 2004.

Ο Τάσσος Παπαδόπουλος γεννήθηκε στη Λευκωσία στις 7 Ιανουαρίου 1934. Παντρεύτηκε τη Φωτεινή-Λωράνς Λεβέντη και έχουν δύο κόρες και δύο γιους. Άσκησε με μεγάλη επιτυχία το επάγγελμα του δικηγόρου από την ηλικία των 20 ετών. Σπούδασε Νομικά στην Αγγλία στο King's College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου (Gray’s Inn, Barrister-at-Law).

Από τα νεανικά του χρόνια ανάλωσε τη ζωή του στον πολιτικό στίβο και ταυτίστηκε με τη νεότερη ιστορία του κυπριακού Ελληνισμού.
Συμμετέσχε στη Διάσκεψη του Λονδίνου, αποτέλεσμα της οποίας ήταν οι συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου, και ήταν επίσης ένας από τους τέσσερις αντιπροσώπους της ελληνοκυπριακής πλευράς στη Συνταγματική Επιτροπή που συνέταξε το Σύνταγμα της Κύπρου.

Παρά τη διαφωνία του με τις συμφωνίες Ζυρίχης Λονδίνου, ο Τάσσος Παπαδόπουλος ήταν πολύ αγαπητός από τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο, ο οποίος του ανέθεσε να του προτείνει ονόματα για τη συγκρότηση του πρώτου Υπουργικού Συμβουλίου. Όταν άρχισε να αναφέρεται στα ονόματα που είχε υπ’ όψιν του, ο Μακάριος του είπε: «Είσαι ο Υπουργός Εσωτερικών».

Στο Υπουργικό Συμβούλιο θήτευσε για 12 χρόνια, σε διάφορα Υπουργεία. Διετέλεσε, συγκεκριμένα, Υπουργός Εσωτερικών, Υπουργός Οικονομικών, Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Υπουργός Υγείας και Υπουργός Γεωργίας και Φυσικών Πόρων.

Σεμνός αγωνιστής της ΕΟΚΑ

Για τη δράση του στην ΕΟΚΑ ποτέ δεν είπε μεγάλα λόγια. Ο ίδιος θεωρούσε ότι έκανε απλώς το καθήκον του, και ότι εκείνα που πρόσφερε δεν ήταν τίποτε περισσότερα από κάποιον που έριχνε φυλλάδια της ΕΟΚΑ. Εξαιτίας αυτής του της σεμνότητας αρνήθηκε να αναφερθεί στη δράση του κατά τον αγώνα της ΕΟΚΑ, όταν ο Διγενής του ζήτησε για να περιλάβει τα γραφόμενά του στα απομνημονεύματά του.

[Με τον συναγωνιστή και αδελφικό του φίλο Πολύκαρπο Γιωρκάτζιη].

Σε συνέντευξή του στις 6 Μαΐου 2001, ως Πρόεδρος του ΔΗΚΟ, ο Τάσσος Παπαδόπουλος αναφέρει επί του προκειμένου χαρακτηριστικά:
«Δεν είναι oι δέκα ή οι τριακόσιοι επώνυμοι που έκαναν τον Aγώνα. Δεν έκανα εγώ περισσότερα από ένα παιδί που πέταξε φυλλάδια και μπήκε έξι μήνες στη φυλακή. Tους ζήτησα να κάνουν έναν κατάλογο νεκρών και μαρτύρων. Tίποτα άλλο. Όλα τ’ άλλα αποτελούν αποκλεισμό των χιλιάδων που αγωνίστηκαν. O Mάο έλεγε ότι οι επαναστάτες είναι τα ψάρια που δεν μπορούν να κινηθούν χωρίς νερό. Το νερό είναι ο κόσμος. Και η EOKA δεν θα είχε πετύχει τίποτα χωρίς την υποστήριξή του».

Κι όμως, η ΠΕΚΑ ήταν για τον αγώνα της ΕΟΚΑ η δύναμη εκείνη, η οποία καθοδηγούσε τον επαναστατημένο λαό. Ήταν η οργάνωση η οποία κινητοποιούσε τις λαϊκές δυνάμεις υπέρ του αγώνα, ή, αν χρειαζόταν, τις ακινητοποιούσε. Ήταν η οργάνωση η οποία προπαγάνδιζε υπέρ του αγώνα και κρατούσε αυτή τη μεγάλη θάλασσα, το λαό, είτε σε ηρεμία είτε σε φουρτούνα, αναλόγως των εκάστοτε επιδιώξεων της Οργάνωσης.

Συνομιλητής

Στις συνομιλίες που είχαν αρχίσει τον Ιούνιο του 1968, υπό την προεδρία τού τότε Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ κ. Κουρτ Βάλντχαϊμ, για την επίλυση του συνταγματικού προβλήματος, ήταν ο σύμβουλος του συνομιλητή κ. Γλαύκου Κληρίδη, Προέδρου τότε της Βουλής. Διαδέχθηκε τον κ. Γλαύκο Κληρίδη στη θέση του συνομιλητή το 1976, και παρέμεινε σε αυτή τη θέση ώς τον Ιούλιο του 1978.

Φοιτητής στο Λονδίνο

Αν και τέλειωσε το πρακτικό στο Παγκύπριο Γυμνάσιο, το πλέον φημισμένο σχολείο της Κύπρου, ο Τάσσος Παπαδόπουλος ήθελε να σπουδάσει Νομικά, επειδή θεωρούσε ότι η νομική σκέψη έχει άμεση σχέση με τα μαθηματικά. Στο σχολείο ήταν άριστος μαθητής και ήταν πρόεδρος της τάξης. Πήρε σε όλα τα μαθήματα 10 από το 10 και στη γυμναστική 9, επειδή δεν συμμετείχε σε αγώνες.

Ο πατέρας του, όταν ο Τάσσος Παπαδόπουλος θα πήγαινε για σπουδές, δούλευε στη Γεωργική Τράπεζα και έπαιρνε μισθό 12 λίρες το μήνα. Τα λεφτά δεν ήταν αρκετά για να σπουδάσει το γιο του, ο οποίος ήταν άριστος μαθητής και είχε αρκετό ζήλο για σπουδές. Έτσι, υποθήκευσαν κάποια κτήματα της μητέρας του και πήραν έξι χιλιάδες λίρες. Από αυτές πήρε το καθένα από τα τρία παιδιά δύο χιλιάδες λίρες και ο Τάσσος Παπαδόπουλος ηξερε ότι μ’ αυτά τα χρήματα έπρεπε να περάσει τρία χρόνια στο Λονδίνο. Έτσι, για να μπορέσει να αντεπεξέλθει, δούλευε σε έναν Κύπριο εστιάτορα, του οποίου κρατούσε τους λογαριασμούς, με αντάλλαγμα να τρώει στο εστιατόριό του.

Στενοί του φίλοι και συγκάτοικοι ήταν ο Σπύρος Κυπριανού, ο Λέλλος Δημητριάδης, ο Μάρκος Σπανός, ο Δημητράκης Λιβέρας και Ανδρέας Μαυρομμάτης.

Ιδρυτής του Ενιαίου Κόμματος και βουλευτής

Ο Τάσσος Παπαδόπουλος, μαζί με τον Γλαύκο Κληρίδη και τον Πολύκαρπο Γιωρκάτζη, ίδρυσαν το Φεβρουάριο του 1969 το Ενιαίο Κόμμα, με πρόεδρο τον Γλαύκο Κληρίδη. Ήταν τότε που άρχισε ουσιαστικά η κομματική ζωή στην Κύπρο, αφού την ίδια περίοδο ιδρύθηκαν άλλα τέσσερα κόμματα.
Στις εκλογές της 5ης Ιουλίου 1970, ο Τάσσος Παπαδόπουλος εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής του Ενιαίου Κόμματος στην εκλογική περιφέρεια Λευκωσίας. Στις εκλογές της 5ης Σεπτεμβρίου 1976 επανεξελέγη ως ανεξάρτητος βουλευτής Λευκωσίας.

Από τον Απρίλιο μέχρι τον Οκτώβριο του 1976 διετέλεσε Πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων.

Το 1976 επανεκλέγεται βουλευτής και διετέλεσε πρόεδρος της Βουλής από τον Απρίλιο μέχρι τον Οκτώβριο του 1976. Το 1981 ιδρύει το κόμμα της Ένωσης Κέντρου, το οποίο ενώνεται το 1988 με το επίσης κεντρώο Δημοκρατικό Κόμμα, του οποίου επανεκλέγεται πρώτος βουλευτής το 1991 και το 1996. Τον Οκτώβριο του 2000 εκλέγεται Πρόεδρος του Δημοκρατικού Κόμματος, τρίτου σε εκλογική δύναμη στη Βουλή.

Ο ιδρυτής των Κοινωνικών Aσφαλίσεων

Στη μεταβατική Κυβέρνηση, που σχηματίστηκε μετά την υπογραφή των Συμφωνιών, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος τού αναθέτει το Υπουργείο Εσωτερικών, που ήταν αρμόδιο μεταξύ άλλων για το δύσκολο έργο της εσωτερικής ασφάλειας και της οργανωτικής διάρθρωσης του νέου κράτους. Η θητεία του εκεί υπήρξε απόλυτα επιτυχής και η Κύπρος αναίμακτα οδηγήθηκε από την αποικιοκρατία στην ανεξαρτησία, που ανακηρύχθηκε επίσημα στις 16 Αυγούστου 1960. Έτσι ο Τάσσος Παπαδόπουλος μεταπηδά στο Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, όπου αποδεικνύει την προσήλωσή του στις αρχές του κράτους πρόνοιας. Εφαρμόζει σύστημα κοινωνικών ασφαλίσεων, που ανελίσσεται και εκσυγχρονίζεται ώς σήμερα, και οι Κύπριοι πολίτες για πρώτη φορά γνωρίζουν τα αγαθά της σύνταξης. Καθιερώνει θεσμούς που υπηρετούν το κοινωνικό σύνολο, ιδρύοντας δικαστήρια εργατικών διαφορών και ταμεία πλεονάζοντος προσωπικού, καθορίζοντας κατώτερο όριο απολαβών και χαράσσοντας κώδικα βιομηχανικών σχέσεων, που αναγνωρίζει και αναδεικνύει την τριμερή συνεργασία κράτους, εργοδοτών και εργαζομένων.

Παράλληλα, ιδρύει κέντρο παραγωγικότητας για μετεκπαίδευση και επιμόρφωση στη βιομηχανία και τον τομέα των υπηρεσιών, αλλά και τις πρώτες σχολές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, όπως είναι το Ανώτερο Τεχνολογικό Ινστιτούτο και η Ξενοδοχειακή Σχολή, που τώρα αναβαθμίστηκαν περαιτέρω και αποτελούν τον πυρήνα ενός δεύτερου Πανεπιστημίου.

Εισηγητής της δωρεάν Παιδείας

Υπό την ιδιότητά του ως κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του Ενιαίου Κόμματος, το οποίο συνίδρυσε μαζί με τον Γλαύκο Κληρίδη, ο Τάσσος Παπαδόπουλος εφαρμόζει για πρώτη φορά το σύστημα της ανάδειξης των υποψηφίων του κόμματος από εκλογικές συνελεύσεις. Εκλέγεται ο ίδιος μεταξύ των πρώτων βουλευτών σε σταυρούς προτίμησης και αναλαμβάνει κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του Ενιαίου Κόμματος. Από τη θέση αυτή, κατά τη συζήτηση στη Βουλή του κρατικού Προϋπολογισμού, υποβάλλει υπόμνημα από Επτά Σημεία που κρίνει απαραίτητα για την προοδευτική ανάπτυξη του τόπου. Ένα από αυτά τα σημεία ήταν η απαίτηση για παραχώρηση από το κράτος δωρεάν παιδείας και Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών, κάτι που επετεύχθη έκτοτε και ισχύει ακόμη.

Συνελήφθη και φυλακίστηκε

Στο πραξικόπημα εναντίον του Μακαρίου τον Ιούλιο του 1974, συνελήφθη και φυλακίστηκε από τους κινηματίες για την αντιδικτατορική δραστηριότητά του και την προσήλωσή του στις δημοκρατικές διαδικασίες. Όταν, μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Ελλάδα, αναγκάστηκε σε παραίτηση ο «Πρόεδρος» που είχαν διορίσει οι πραξικοπηματίες (μετά από θητεία οκτώ μόνον ημερών), ο τότε Πρόεδρος της Βουλής κ. Γλαύκος Κληρίδης ανέλαβε καθήκοντα Προεδρεύοντος της Δημοκρατίας και κάλεσε τον κ. Τάσσο Παπαδόπουλο να τον συνοδεύσει στη Γενεύη, στη Διάσκεψη της Γενεύης, των αντιπροσωπιών της Ελλάδας, της Τουρκίας και της Βρετανίας. Ανταποκρίθηκε στην πρόσκληση μόνο όταν έλαβε διαβεβαίωση που τηρήθηκε, ότι ο Προεδρεύων θα αντικαθιστούσε τους «Υπουργούς» του πραξικοπήματος.

Ο 5ος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας

Ο Τάσσος Παπαδόπουλος υπήρξε ο πέμπτος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Εξελέγη στο ύπατο αξίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας στις 16 Φεβρουαρίου του 2003, καταλαμβάνοντας από την πρώτη Κυριακή των εκλογών ποσοστό 51,5%. Στις εκλογές κατήλθε υποστηριζόμενος από το κόμμα του και το ΑΚΕΛ.

Η πενταετής θητεία του Τάσσου Παπαδόπουλου υπήρξε σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για την Κύπρο, καθώς σε αυτή διενεργήθη το δημοψήφισμα για το σχέδιο Ανάν στις 24 Απριλίου 2004, ενώ μία εβδομάδα αργότερα η Κύπρος εντασσόταν στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σε τηλεοπτικό διαγγελμά του προς τον ελληνικό κυπριακό λαό, ο Τάσσος Παπαδόπουλος πήρε σαφή θέση υπέρ του ΟΧΙ στο δημοψήφισμα, σημειώνοντας ότι παρέλαβε κράτος και δεν θα παραδώσει κοινότητα. Παράλληλα, ο λόγος του ήταν ενωτικός και ήπιος.

«Στο δημοψήφισμα του Σαββάτου», είπε, «δεν θα υπάρξει αντιπαράθεση Κομμάτων, δεν είναι αντιπαράθεση ιδεολογική, άρα δεν είναι καν αντιπαράθεση μεταξύ πολιτών. Είναι αντιπαράθεση με τη συνέχεια και την ιστορία μας, και ό,τι είναι η κρίση του καθενός. Εγώ δεν θεωρώ ότι θα υπάρξουν είτε νικητές είτε ηττημένοι. Ηττημένη θα είναι μόνο η Κύπρος εάν υπάρξουν επεισόδια, πανηγυρισμοί, κλίμα το οποίο θα εμποδίσει την επόμενη μέρα να ξανακτίσουμε την ομόνοια και τη συναίνεση και τις κοινές προσπάθειες, για να αντιμετωπίσουμε τους πραγματικά δύσκολους χρόνους που έχουμε μπροστά μας. Είτε «ναι» ψηφίσει ο πολίτης, είτε «όχι» ψηφίσει, όσοι ψηφίσουν «ναι», όσοι ψηφίσουν «όχι», πιστεύω θα έχουν την κοινή επιδίωξη να ενώσουν τις δυνάμεις τους για να αντιμετωπίσουμε τις δυσκολίες που με βεβαιότητα έρχονται. Γι' αυτό κάνω παράκληση, έκκληση προς τον κόσμο: ούτε πανηγυρισμοί δικαιολογούνται, γιατί δεν πανηγυρίζουμε νίκη, δεν μπορούμε να πανηγυρίσουμε επειδή δεν βρήκαμε λύση του Κυπριακού, μόνο ανακούφιση μπορούμε να αισθανόμαστε, γιατί αποφύγαμε τα χειρότερα. Καλώ, επομένως, όλους σε αυτοσυγκράτηση, κοσμιότητα, χωρίς εξάρσεις, χωρίς ψεύτικα συνθήματα νίκης και ήττας. Δεν θα υπάρξουν για μένα ούτε νικητές ούτε ηττημένοι». 

Σταθμοί στη ζωή του

7/1/1934: Γεννιέται στη Λευκωσία
1952 - 1955: Μετά την αποφοίτησή του από το Παγκύπριο Γυμνάσιο σπουδάζει Νομικά στο King's College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, Barrister-at-Law, Gray's Inn of Court.
1955 - 1959: Πήρε μέρος στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α., υπηρετώντας μέσα από τις γραμμές της ως τομεάρχης Λευκωσίας και ως γενικός υπεύθυνος της Πολιτικής Επιτροπής Κυπριακού Αγώνος (Π.Ε.Κ.Α.) για όλη την Κύπρο.
1959: Πήρε μέρος στη Διάσκεψη του Λονδίνου, στην οποία υπήρξε ένας από τους δύο αντιπροσώπους (εκτός από τους πέντε αντιπροσώπους του Α.Κ.Ε.Λ.), που τάχθηκαν εναντίον της υπογραφής των Συμφωνιών Ζυρίχης - Λονδίνου για την ίδρυση ανεξάρτητου κυπριακού κράτους. Υπήρξε, επίσης, ένα από τα μέλη της τετραμελούς ελληνοκυπριακής αντιπροσωπίας που συμμετείχε στη Συνταγματική Επιτροπή, η οποία κατήρτισε το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας
1959-1970: Διετέλεσε διαδοχικά Υπουργός Εσωτερικών, Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Γεωργίας και Φυσικών Πόρων και Υγείας.
5/7/1970: Εκλέγεται για πρώτη φορά βουλευτής με το Ενιαίο Κόμμα στην εκλογική περιφέρεια Λευκωσίας.
Απρίλιος 1976: Υπήρξε σύμβουλος του πρώτου συνομιλητή για το Κυπριακό, Γλαύκου Κληρίδη, μέχρι τον Απρίλιο του 1976.
Μάιος 1976: Αναλαμβάνει τη θέση του συνομιλητή για το Κυπριακό, μέχρι και τον Ιούλιο του 1978.
5/9/1976: Επανεκλέγεται ως ανεξάρτητος βουλευτής Λευκωσίας.
4/1976 - 10/1976: Διετέλεσε Πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων από τον Απρίλιο μέχρι τον Οκτώβριο του 1976.
19/5/1991: Εκλέγεται βουλευτής του Δημοκρατικού Κόμματος στην εκλογική περιφέρεια Λευκωσίας.
1991 - 2001: Κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του Δημοκρατικού Κόμματος.
26/5/1996: Επανεκλέγεται βουλευτής του Δημοκρατικού Κόμματος στην εκλογική περιφέρεια Λευκωσίας.
7/10/2000: Εκλέγεται, χωρίς ανθυποψήφιο, Πρόεδρος του Δημοκρατικού Κόμματος στο ιστορικό Εκλογικό Συνέδριο, όπου ανήγγειλε την αποχώρησή του ο ιδρυτής του Κόμματος κ. Σπύρος Κυπριανού.
27/5/2001: Eπανεκλέγεται βουλευτής Λευκωσίας, ως επικεφαλής του ψηφοδελτίου του Δημοκρατικού Κόμματος.
16/2/2003: Eκλέγεται Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας με ποσοστό 51,51% των ψήφων.

16/4/2003: Yπογράφει, στην Αθήνα, τη Συνθήκη Προσχώρησης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μαζί με τους άλλους ηγέτες των εννιά υπό ένταξη κρατών (Τσεχίας, Εσθονίας, Ουγγαρίας, Λετονίας, Λιθουανίας, Μάλτας, Πολωνίας, Σλοβακίας και Σλοβενίας). Πρόκειται για την πέμπτη και μεγαλύτερη διεύρυνση στην ιστορία της ΕΕ.

Ραντεβού με την ιστορία

Του Κώστα Βενιζέλου

ΓΙΑ τον Τάσσο Παπαδόπουλο θα γραφτούν πολλά και θα ειπωθούν ακόμη περισσότερα. Θα ακούσουμε και θα διαβάσουμε δακρύβρεχτες δηλώσεις με έντονη την αίσθηση της υποκρισίας. Αυτό είναι ίδιον της πολιτικής. Σημασία έχει πως καταγράφεται μια μακρά πορεία στην πολιτική ζωή του τόπου, όπως αυτή του Τάσσου Παπαδόπουλου.

Συνέδεσε την πολιτική του διαδρομή με την ιστορική πορεία της Κύπρου. Άνθρωπος με συμμετοχή στο εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα, αλλά και μέλος της «παιδικής χορωδίας», του πρώτου υπουργικού συμβουλίου, ήταν πρωταγωνιστής όλων των σημαντικών εξελίξεων των τελευταίων δεκαετιών. Υπουργός, βουλευτής, πρόεδρος της Βουλής, διαπραγματευτής, Πρόεδρος της Δημοκρατίας, πάντα στη μάχιμη πολιτική.

Τα συν και τα πλην της πολιτικής του διαδρομής αποτελεί ένα ζήτημα που θα απασχολήσει τον ιστορικό του μέλλοντος. Απασχόλησε, όμως, ήδη την κοινωνία, απασχόλησε την πολιτική ζωή του τόπου. Για τους πολίτες, για τους ανθρώπους της Κύπρου και του ελληνισμού ευρύτερα, αυτό που θα παραμείνει, βαθιά ριζωμένο στη μνήμη είναι ασφαλώς το γεγονός ότι σήκωσε το βάρος να αντιταχθεί στην επιβολή του σχεδίου Ανάν το 2004.

Βρέθηκε απέναντι στις μεγάλες και ισχυρές χώρες του κόσμου και χωρίς να αγνοεί το κόστος, πήρε τις αποφάσεις του και ενημέρωσε τους πολίτες. Θεώρησε ότι αυτό ήταν το καλύτερο για τη χώρα του και το υποστήριξε με σθένος. Προέβλεψε τις πιέσεις, τις αισθάνθηκε, ήξερε πως η επόμενη ημέρα θα ήταν πολύ δύσκολη, αλλά δεν έκανε πίσω. Γνώριζε άλλωστε πως αποδοχή του σχεδίου θα ήταν καταστροφική εξέλιξη για την Κύπρο. Έπραξε αυτό που θεώρησε πως διασφάλιζε το μέλλον της χώρας, του Ελληνισμού και επιβεβαιώθηκε στη συνέχεια: Με τη στάση της τουρκικής πλευράς, του «προοδευτικού» Ταλάτ αλλά και από όσους είχαν την ευκαιρία για «δεύτερη ανάγνωση» του σχεδίου Ανάν.

Ο Τάσσος Παπαδόπουλος είχε φανατικούς οπαδούς και ορκισμένους εχθρούς. Ακόμη κι αυτοί που διαφώνησαν μαζί του, του αναγνώριζαν τη σταθερότητα στις θέσεις του. Το σθένος και την αποφασιστικότητα που υποστήριζε τις απόψεις του. Είτε διαφωνεί κανείς με τη φιλοσοφία και την πολιτική του Τάσσου Παπαδόπουλου, ο πολιτικός κρίνεται συνήθως από τις μεγάλες και καθοριστικές αποφάσεις του. Και ο Τάσσος, κρίθηκε το 2004. Στην πιο καθοριστική ώρα για τον Ελληνισμό.

Η ΑΝΤΙΘΕΤΗ ΑΠΟΨΗ

Ασυμβίβαστος και δύστροπος
από 25χρονος υπουργός

Του ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΔΡΟΥΣΙΩΤΗ

Ο Τάσσος Παπαδόπουλος άφησε έντονα το στίγμα του στη νεότερη ιστορία της Κύπρου. Η προεδρία του (2003-2008) υπήρξε μία από τις εντονότερες της πολιτικής ιστορίας της χώρας μας. Η αποτίμηση της διαχείρισης του Κυπριακού επί των ημερών του θα είναι μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις των ιστορικών του μέλλοντος.

Για μια μερίδα του πληθυσμού ο Τάσσος Παπαδόπουλος «διέσωσε την Κυπριακή Δημοκρατία και αντιστάθηκε με σθένος στους ξένους που επιβουλεύονταν την κατάργησή της». Για μια άλλη μερίδα «κλότσησε μια ιστορική ευκαιρία για τη συνένωση της Κύπρου και συμφιλίωση των δύο κοινοτήτων».

Το 2004, αναμφίβολα, ήταν ένας σταθμός στην ιστορία του Κυπριακού, τόσο σημαντικός όσο και το 1974. Και ο Τάσσος Παπαδόπουλος υπήρξε ο κύριος πρωταγωνιστής του.

Επί των ημερών του, η Κύπρος εντάχθηκε στην Ε.Ε. και ευτύχησε να υπογράψει τη Συνθήκη Προσχώρησης, στη Στοά του Αττάλου, στην Αθήνα, τον Απρίλιο του 2003. Εκείνη η ιστορική στιγμή σηματοδοτήθηκε από το πρόβλημα υγείας που αντιμετώπιζε στις φωνητικές χορδές του και είχε συνέπεια να εκφωνήσει ψιθυριστά τον πρώτο του λόγο ως ηγέτης κράτους-μέλους της Ε.Ε.

Η πιο θριαμβευτική στιγμή της προεδρικής του καριέρας ήταν το ποσοστό του «Οχι» (76%) στο δημοψήφισμα, μετά τον πειθαναγκασμό του ΑΚΕΛ να τον ακολουθήσει στις επιλογές του.

Στην πολιτική του συμπεριφορά δεν υπήρχε ο μέσος όρος. Είχε φήμη επίμονου, ασυμβίβαστου, δύστροπου και άτεγκτου πολιτικού. Δεν ήθελε να παριστάνει τον καλό ούτε έδινε μεγάλη σημασία στην εικόνα του, παρά το πολιτικό κόστος. Περιφρονούσε τα άτομα και τις ομάδες που δεν συμπαθούσε, μεταξύ των οποίων και οι δημοσιογράφοι, και σε αυτό οφείλεται σε ένα βαθμό η ήττα του στις προεδρικές του 2008.

Το πιο σημαντικό του επίτευγμα που άφησε παρακαταθήκη στην Κυπριακή Δημοκρατία ήταν αναμφίβολα η εισαγωγή του ευρώ. Παρά τις πιέσεις που δεχόταν από το ΑΚΕΛ για αναβολή, συμμάζεψε την οικονομία και εξασφάλισε την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωζώνη από την 1η Ιανουαρίου 2008. Η ομαλή εισαγωγή στο ευρώ συνέτεινε στο να αντέξει η κυπριακή κοινωνία στους κλυδωνισμούς της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης.

Η πολιτική καριέρα του Τάσσου Παπαδόπουλου άρχισε με την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας το 1960. Σε ηλικία μόλις 25 χρόνων ο Μακάριος τον διόρισε υπουργό Εσωτερικών στη μεταβατική κυβέρνηση. Στην ίδια κυβέρνηση συμμετείχε και ο Πολύκαρπος Γιωρκάτζης ως υπουργός Εργασίας. Με την ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας οι Παπαδόπουλος και Γιωρκάτζης, που ήταν φίλοι και συνεργάτες, αντάλλαξαν υπουργεία. Ο Γιωρκάτζης ανέλαβε το νευραλγικής σημασίας υπουργείο Εσωτερικών και ίδρυσε ένα πανίσχυρο αντικομμουνιστικό παρακράτος. Ο Παπαδόπουλος ήταν στενός συνεργάτης και φίλος, όμως, σε αντίθεση με τον Γιωρκάτζη, ήταν πολύ προσεκτικός και δεν εκτέθηκε σε πράξεις που στιγμάτισαν την περίοδο του λεγόμενου γιωρκατζισμού.

Ενα χρόνο μετά τη δολοφονία του Γιωρκάτζη παντρεύτηκε στο Παρίσι τη χήρα του, Φωτεινή.

Ο Τάσσος Παπαδόπουλος εξελέγη βουλευτής με το Ενιαίο Κόμμα στις εκλογές του 1970 και ήταν ο δεύτερος στην ιεραρχία μετά τον Κληρίδη.

Παρά την πολιτική διαφωνία που είχε με τον Κληρίδη, ο Παπαδόπουλος στάθηκε δίπλα του στις επικρίσεις που δεχόταν, κυρίως από τον Λυσσαρίδη, για το λεγόμενο μεταπραξικόπημα.

Το 1980 ο Παπαδόπουλος ίδρυσε δικό του κόμμα, την Ενωση Κέντρου, αλλά απέτυχε να μπει στη Βουλή. Οταν ο Σπύρος Κυπριανού έχασε τις εκλογές από τον Βασιλείου το 1988 και έμεινε εκτός εξουσίας, οι σχέσεις των δύο ανδρών αποκαταστάθηκαν. Η Ενωση Κέντρου προσχώρησε στο ΔΗΚΟ, ο Παπαδόπουλος εξελέγη βουλευτής του και έγινε κοινοβουλευτικός εκπρόσωπός του.

Η προεδρία του ΔΗΚΟ και η δυνατότητά του να συμμαχήσει τόσο με τον ΔΗΣΥ όσο και με το ΑΚΕΛ τον κατέστησαν ρυθμιστή στον ανταγωνισμό μεταξύ των δύο κομμάτων για την εξουσία. Τελικά, το ΑΚΕΛ, παρά τις ιδεολογικές διαφωνίες που είχε με τον Παπαδόπουλο στο παρελθόν, έκανε το μεγάλο συμβιβασμό και τον ενέκρινε ως υποψήφιό του για τις προεδρικές εκλογές του 2003. Εξελέγη πρόεδρος από τον πρώτο γύρο με 54%.

ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ Τ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Του Ντίνου Τουμάζου [Αυστραλία]

Ασφαλώς η Ιστορία θα κρίνει και θα αξιολογήσει (είθε αντικειμενικά και δίκαια) το συνολικό έργο κάθε πολιτικού ανδρός. Εμείς οι σύγχρονοι ωστόσο, στην περίπτωση του Τάσσου Παπαδόπουλου, χωρίς να επικαλούμαστε απροβλημάτιστα και ως είθισται το γνωστό «ο αποθανών δεδικαίωται», οφείλουμε να του αποδώσουμε τη δέουσα τιμή. Γιατί δύο ΟΧΙ σε δύο καίριες στιγμές της Ιστορίας του Κυπριακού Ελληνισμού, το πρώτο στις Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου και το δεύτερο στο καταστροφικό σχέδιο Ανάν, αποτελούν ύψιστους τίτλους τιμής για τον αείμνηστο πρόεδρο Παπαδόπουλο, τίτλους που λίγοι ηγέτες έχουν να επιδείξουν. Αυτά τα δύο ΟΧΙ τον αναδεικνύουν άξιον της πατρίδος.

Γι’ αυτά τα δύο ΟΧΙ ακουμπά στο φέρετρό του με σεβασμό ολόκληρος ο Ελληνισμός. Γι’ αυτά τα δύο ΟΧΙ οι απανταχού Έλληνες γονατίζουμε μπροστά σε αυτόν ο οποίος όρθωσε ξανά την Κύπρο στο ανάστημα που η Ιστορία της όρισε. Σε αυτόν που έγινε η φωνή μιας χούφτας αληθινών Ελλήνων οι οποίοι απέδειξαν για άλλη μια φορά, καταψηφίζοντας το σχέδιο Ανάν το 2004, ότι «η μεγαλοσύνη εις τα έθνη δεν μετριέται με το στρέμμα…»

Τις αποδείξεις για την κληρονομιά που μας άφησε ο Τάσσος Παπαδόπουλος, ορίζοντας και το ΧΡΕΟΣ κάθε απλού πολίτη και των ηγετών μας απέναντι στον τόπο μας και τη Ρωμιοσύνη, παρουσίασε με περισσή ενάργεια ο Βάσος Λυσσαρίδης στον επικήδειο που εκφώνησε. Έναν λόγο που αποτελεί (ή πρέπει να αποτελέσει) την πυξίδα των επιδιώξεών μας ΣΕ ΟΠΟΙΟΝ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟ / ΚΟΜΜΑΤΙΚΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΑΝ ΑΝΗΚΕΙ Ο ΚΑΘΕΝΑΣ ΜΑΣ.

Στις 15 Δεκεμβρίου συγκεντρώθηκαν γύρω από τη σορό του Τάσσου Παπαδόπουλου επώνυμοι και ανώνυμοι, συναγωνιστές του αλλά και πολέμιοι της εθνικής πολιτικής που ακολούθησε στην περίπτωση του σχεδίου Ανάν. Μακάρι ο θάνατός του να αποτελέσει άλλο ένα ορόσημο που θα σηματοδοτήσει τη συνειδητοποίηση των υπαρκτών κινδύνων από τα εξυφαινόμενα νέα σχέδια λύσης. Σχέδια στα οποία ΟΦΕΙΛΟΥΜΕ να είμαστε έτοιμοι να απαντήσουμε όπως και τον Απρίλη του 2004. Επικαλούμαι τα λόγια του Βάσου Λυσσαρίδη:

«Αυτή η οδυνηρή συγκυρία προσφέρει την ευκαιρία να αποστείλουμε από κοινού το μήνυμα ότι θα απορρίψουμε απορριφθέντα υπό του λαού σχέδια που εκκολάπτονται υπό νέα ονοματολογία και ότι θα σταθούμε ανάχωμα σε ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας a la carte με την κυνική απαίτηση μη συμμόρφωσης προς τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις της και νομιμοποίηση κηδεμονικών δικαιωμάτων και στρατιωτικής παρουσίας, παρθενογένεσης δυο κρατών και συνεταιρισμού.»
«Μας είπαν:
Γιατί συνεχίζετε να αγωνίζεσθε
αφού η μάχη έχει κριθεί;
Απαντήσαμε: Γιατί αν
δεν αγωνιζόμαστε
δεν θα υπάρξει άλλη μάχη.»
Χάσαμε πολλές «μάχες» στο παρελθόν, άλλοτε υπαιτιότητί μας και άλλοτε υπαιτιότητι άλλων. Ευτυχώς γλιτώσαμε τα χειρότερα. Ευτυχώς δεν χάσαμε ολοκληρωτικά τον «πόλεμο». Ας είμαστε έτοιμοι για όσα μας περιμένουν. Και:

«Όταν ο ήλιος θα βηματίζει οργισμένος
από τον Πενταδάκτυλο στη Λύση
Όταν οι πρόσφυγες θα σέρνουν
κουρασμένοι τα βήματα
στο δικό μα πάντα ξένο σπίτι
Όταν οι Άννες και οι Καϊάφες
θα ετοιμάζουν σύγχρονες φυλακές
με αόρατα μα φρικτά σίδερα
ο λαός θα θυμάται πως το ΟΧΙ
είναι οδυνηρό μα όχι θανάσιμο
πως η λευτεριά ούτε δίνεται
ούτε ταιριάζει στους γονατισμένους.»